QOPLAMALI KANALLARNING GIDRAVLIK HISOBI

Apakxujayeva T. U. & Mamajonov M. .


Annotatsiya

Mazkur tadqiqot sug‘orish kanallarida an’anaviy beton qoplamalarga muqobil bo‘lgan materiallarning gidravlik va iqtisodiy samaradorligini baholashga qaratilgan. Ilmiy ishda geomembrana, qum-bentonit aralashmalari, asfalt va tosh qoplamalarning filtratsiya koeffitsienti, Manning g‘adir-budirlik koeffitsienti, qoplama qalinligi va suv yo‘qotishlariga ta’siri chuqur tahlil qilingan. Natijalar geomembrana qoplamalarining filtratsiyani minimal darajaga tushirishini va gidravlik samaradorlikni oshirishini ko‘rsatdi. Biroq, ularning mexanik barqarorligi cheklanganligi aniqlandi. Beton qoplamalar yuqori konstruktiv mustahkamlikka ega bo‘lsa-da, iqtisodiy xarajatlari yuqori ekanligi bilan ajralib turadi. Tadqiqot natijalari kombinatsiyalangan qoplama tizimlari gidravlik samaradorlik va iqtisodiy maqbullik o‘rtasida optimal muvozanatni ta’minlashini ko‘rsatdi.


Adabiyotlar

  1. Han, X., et al. (2020). Hydraulic performance of geomembrane-lined irrigation canals. Water, 12(9), 2343. https://doi.org/10.3390/w12092343
  2. Elkamhawy, E., et al. (2021). Numerical modeling of seepage losses in lined canals. Water, 13(21), 3135. https://doi.org/10.3390/w13213135
  3. Singh, B. K. (2024). Effect of lining thickness on hydraulic efficiency of irrigation channels. Journal of Offshore Structure and Technology.
  4. Rahimov, Q., et al. (2024). Beton qoplamalarning iqtisodiy samaradorligini baholash. Texnika fanlari ilmiy jurnali.
  5. Fatxulloev, J., & Gafarova, M. (2025). Hydraulic performance evaluation of canal lining materials. Water Resources Management.
  6. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi normativ hujjatlari (2022). Sug‘orish kanallarini loyihalash va ekspluatatsiya qilish bo‘yicha texnik talablar. Toshkent.
  7. Xudayberdiyev, A. (2018). Irrigation systems efficiency in arid regions of Uzbekistan. Toshkent: Fan nashriyoti.
  8. Raxmatov, B. (2020). Geosynthetic materials in canal lining systems. Toshkent irrigatsiya va qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash instituti ilmiy ishlari.
  9. Karimov, Sh. (2016). Bentonite-based sealing materials for hydraulic structures. Uzbek Journal of Engineering.
  10. Yo‘ldoshev, N. (2019). Thermal stability of asphalt linings in hydraulic canals. Construction and Building Materials Research.