SUN’IY INTELLEKT VA GIS TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA HAVONING IFLOSLANISH DARAJASINI MONITORING QILISH TIZIMINI ISHLAB CHIQISH
Jo‘rayev D. R.
Annotatsiya
Ushbu maqolada sun’iy intellekt va geografik axborot tizimlari asosida havoning ifloslanish darajasini monitoring qilish tizimini ishlab chiqish masalasi o‘rganilgan. Tadqiqotda an’anaviy ekologik monitoring usullarining cheklovlari va zamonaviy raqamli texnologiyalarning afzalliklari tahlil qilingan. Sun’iy intellekt algoritmlari yordamida atmosfera ifloslanishining prognozlash imkoniyatlari, GIS texnologiyalari orqali esa fazoviy tahlil va vizualizatsiya jarayonlari yoritilgan. IoT sensorlaridan olingan ma’lumotlarni integratsiya qilish orqali real vaqt monitoring tizimi yaratish konsepsiyasi ishlab chiqilgan. Natijalar integratsiyalashgan SI va GIS tizimlari ekologik xavflarni aniqlash, ifloslanish manbalarini baholash va qaror qabul qilish jarayonini avtomatlashtirishda samarali ekanligini ko‘rsatdi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim va ilmiy tadqiqotlar tizimi materiallari. (2022). Ekologik monitoringda raqamli texnologiyalarni qo‘llashning zamonaviy yondashuvlari. Toshkent: Ilmiy-texnik nashrlar.
- Tabiiy fanlar va ekologiya sohasidagi ilmiy tadqiqotlar markazi. (2021). Geografik axborot tizimlari asosida ekologik jarayonlarni modellashtirish. Toshkent.
- Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va innovatsiyalar instituti. (2023). Sun’iy intellekt asosida ekologik ma’lumotlarni tahlil qilish va prognozlash metodlari. Toshkent.
- O‘zbekiston Milliy universiteti ilmiy ishlari to‘plami. (2022). GIS va sun’iy intellekt integratsiyasi asosida ekologik boshqaruv tizimlari. Toshkent.
- Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish ilmiy-tadqiqot instituti. (2020). Atmosfera havosi ifloslanishini monitoring qilishning zamonaviy usullari. Toshkent.
- Fanlar akademiyasi huzuridagi Geoinformatika laboratoriyasi. (2023). Masofadan zondlash va GIS texnologiyalarining ekologik monitoringdagi roli. Toshkent.
- Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ilmiy jurnali. (2021). IoT va sensor tarmoqlari asosida real vaqt ekologik monitoring tizimlari. Toshkent.
- O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya qo‘mitasi ilmiy axborotlari. (2024). Raqamli ekologik boshqaruv va sun’iy intellekt texnologiyalarining qo‘llanilishi. Toshkent.
- Ilmiy-innovatsion tadqiqotlar markazi. (2022). IoT, GIS va AI integratsiyasiga asoslangan aqlli monitoring tizimlari. Toshkent.
- Texnika universiteti ilmiy ishlari. (2023). Katta ma’lumotlar (Big Data) va mashinaviy o‘rganish asosida ekologik tahlil tizimlari. Toshkent.
- O‘zbekiston Respublikasi innovatsion rivojlanish vazirligi ilmiy hisobotlari. (2024). Sun’iy intellekt asosida ekologik xavflarni prognoz qilish va boshqarish tizimlari. Toshkent.