JANUBIY OROL BO‘YI TUQAYZORLARIDA IQLIM O‘ZGARISHI SHAROITIDA QATTIQ QANOTLILAR BIOLOGIK XILMA-XILLIGINING O‘ZGARISHI

Tilepov J. U. & Jumamuratova A. A.


Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada Janubiy Orol dengizi havzasidagi qurib borayotgan tuqayzor ekosistemalarida iqlim o‘zgarishi va antropogen omillar ta’sirida qattiq qanotlilar (Coleoptera) faunasining tarkibi va ko‘p turliligida ro‘y bergan o‘zgarishlar tahlil qilingan. Tadqiqotning asosiy maqsadi so‘nggi 30 yil davomida mintaqadagi gidrologik rejimning o‘zgarishi natijasida qattiq qanotli hasharotlar guruhlari dinamikasini aniqlash va ularning biomonitoring ko‘rsatkichi sifatidagi ahamiyatini baholashdan iborat. Dala kuzatuvlari va muzey fondlari materiallarini solishtirish usuli orqali namliksevar turlarning soni keskin kamaygani, cho‘llashuvga chidamli (kserofil) turlarning esa keng tarqalganligi aniqlandi. Maqolada ekologik muvozanatni tiklash va bioxilma-xillikni saqlash bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan.


Adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi qo‘mitasi. Orolbo‘yi mintaqasining ekologik holati va uni yaxshilash chora-tadbirlari. – Toshkent: 2024.
  2. Kerimova M. R., Abduraimov A. A. Janubiy Orolbo‘yi entomofaunasining hozirgi holati // O‘zbekiston biologiya jurnali. – 2023. – № 2. – B. 45–52.
  3. Kryzhanovskiy O. L. Opredelitel’ nasemykh evropeyskoy chasti SSSR. Tom 3. Zhestkokrylye ili zhuki. – Leningrad: Nauka, 1965. (Klassik determinator sifatida foydalanildi).
  4. UNDP. Adaptation to Climate Change in the Aral Sea Basin: Project Report. – New York: United Nations Development Programme, 2022.
  5. Ismoilov Sh. I. Orol fojiasi va uning biosferaga ta’siri. – Nukus: Qaraqalpaqstan, 2021.