TALAB QILINADIGAN MAHSULOTLAR NARXLARINI MONITORING QILISH VA BASHORATLASH MOBIL ILOVASINI ISHLAB CHIQISHNING ALGORITMIK VA DASTURIY ASOSLARI

Xudayberganov T. R. & Raximon A. K.


Annotatsiya

Ushbu maqolada talab yuqori bo‘lgan mahsulotlar narxlarini monitoring qilish va bashoratlashga mo‘ljallangan mobil ilovani ishlab chiqishning ilmiy-amaliy asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda oziq-ovqat va qishloq xo‘jaligi mahsulotlari narxlarining o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar, narx ma’lumotlarini yig‘ish, qayta ishlash hamda mashinali o‘qitish algoritmlari yordamida prognozlash imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Xususan, ARIMA, SVR, Prophet, XGBoost, Gradient Boosting va LSTM kabi algoritmlarning narx bashoratidagi qo‘llanish imkoniyatlari tahlil qilinadi. Maqolada mobil ilova orqali foydalanuvchilarga real vaqt rejimida mahsulot narxlarini kuzatish, hududlar bo‘yicha solishtirish, narx o‘zgarishlari bo‘yicha ogohlantirish olish hamda kelgusi davr uchun taxminiy narx prognozidan foydalanish imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, narx monitoringi va bashoratlash tizimini mobil ilova shaklida ishlab chiqish bozor shaffofligini oshirish, iste’molchilar uchun qulay axborot muhitini yaratish hamda iqtisodiy qarorlar qabul qilish samaradorligini kuchaytirishga xizmat qiladi.


Adabiyotlar

  1. Chen, Z., Goh, H. S., Sin, K. L., Lim, K., Chung, N. K. H., & Liew, X. Y. Automated Agriculture Commodity Price Prediction System with Machine Learning Techniques. arXiv preprint, 2021. URL: https://arxiv.org/abs/2106.12747
  2. Chen, Z., Goh, H. S., Sin, K. L., Lim, K., Chung, N. K. H., & Liew, X. Y. Automated Agriculture Commodity Price Prediction System with Machine Learning Techniques. PDF version. URL: https://arxiv.org/pdf/2106.12747
  3. Ogol, B. O., et al. Predicting Food Prices in Kenya Using Machine Learning. Frontiers in Artificial Intelligence, 2025. URL: https://www.frontiersin.org/journals/artificial-intelligence/articles/10.3389/frai.2025.1661989/full
  4. Ogol, B. O., et al. Predicting Food Prices in Kenya Using Machine Learning. Frontiers in Artificial Intelligence, Abstract version, 2025. URL: https://www.frontiersin.org/journals/artificial-intelligence/articles/10.3389/frai.2025.1661989/abstract
  5. Ogol, B. O., et al. Predicting Food Prices in Kenya Using Machine Learning. PubMed Central full-text version, 2025. URL: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12592163/
  6. Hyndman, R. J., & Athanasopoulos, G. Forecasting: Principles and Practice. 3rd edition. OTexts, 2021. URL: https://otexts.com/fpp3/
  7. Hochreiter, S., & Schmidhuber, J. Long Short-Term Memory. Neural Computation, 1997, 9(8), 1735–1780. URL: https://doi.org/10.1162/neco.1997.9.8.1735
  8. Chen, T., & Guestrin, C. XGBoost: A Scalable Tree Boosting System. Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining, 2016, 785–794. URL: https://doi.org/10.1145/2939672.2939785
  9. Taylor, S. J., & Letham, B. Forecasting at Scale. The American Statistician, 2018, 72(1), 37–45. URL: https://doi.org/10.1080/00031305.2017.1380080
  10. Friedman, J. H. Greedy Function Approximation: A Gradient Boosting Machine. The Annals of Statistics, 2001, 29(5), 1189–1232. URL: https://doi.org/10.1214/aos/1013203451