O‘ZBEKISTONDA ELEKTRON TIBBIY YOZUVLAR TIZIMINI INTEROPERABELLIK (O‘ZARO MOSLIK) STANDARTLARI ASOSIDA BIRLASHTIRISH MODELI
Sobirova S. A. & Temirov A. A.
Annotatsiya
Mazkur maqolada O‘zbekiston sog‘liqni saqlash tizimida elektron tibbiy yozuvlar (ETY) tizimlarining o‘zaro moslik (interoperabellik) standartlari asosida birlashtirilishi modeli ishlab chiqilgan va uning amaliy samaradorligi yoritilgan. Tadqiqotda HL7 FHIR R4, SNOMED CT, LOINC va ICD-11 xalqaro standartlari hamda davlat darajasidagi raqamli tibbiy infratuzilma talablari kompleks tahlil qilingan. Mahalliy tibbiyot muassasalarining heterogen axborot tizimlarini yagona semantik va sintaksis bazasida integratsiyalash uchun ko‘p qatlamli arxitektura modeli taklif etilgan. Olingan natijalar taklif etilgan modelning klassik nuqta-nuqta (point-to-point) integratsiya yondashuviga nisbatan ma’lumotlar uzatish kechikishi, integratsiya muddati va xatoliklar darajasi bo‘yicha sezilarli ustunligini tasdiqladi. Mazkur yondashuv tibbiy ma’lumotlarning uzluksiz almashinuvini ta’minlash, klinik qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash hamda davlat sog‘liqni saqlash tizimini raqamlashtirish strategiyasini amalga oshirishda muhim amaliy ahamiyatga ega.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-noyabrdagi “Sog‘liqni saqlash tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6110-sonli Farmoni // O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. URL: https://lex.uz/docs/-5093085
- Bender D., Sartipi K. HL7 FHIR: An agile and RESTful approach to healthcare information exchange // Proceedings of the 26th IEEE International Symposium on Computer-Based Medical Systems. — Porto, 2013. — P. 326–331.
- Garde S., Knaup P., Hovenga E.J.S., Heard S. Towards semantic interoperability for electronic health records: domain knowledge governance for openEHR archetypes // Methods of Information in Medicine. — 2007. — Vol. 46, No. 3. — P. 332–343.
- Benson T., Grieve G. Principles of Health Interoperability: SNOMED CT, HL7 and FHIR. — 4th ed. — Cham: Springer, 2021. — 451 p.
- European Commission. eHealth Network Guidelines on the electronic exchange of health data under Cross-Border Directive 2011/24/EU: Patient Summary and ePrescription / eDispensation. — Brussels, 2023. — 78 p.
- Stolbov A.P., Kobyakova O.S., Starodubov V.I. Architectural principles of the Unified State Health Information System of the Russian Federation // Healthcare Manager. — 2022. — No. 4. — P. 4–15.
- Aitymbetov N., Saparbayev S., Bekkozhayeva G. Implementation of the unified electronic health record system in Kazakhstan: the “Damumed” experience // International Journal of Medical Informatics. — 2021. — Vol. 152. — P. 104491.
- HL7 International. FHIR Release 4 Specification. — Ann Arbor: HL7 International, 2023. URL: https://hl7.org/fhir/R4/
- SNOMED International. SNOMED CT International Edition — January 2024 Release. — London: SNOMED International, 2024.
- World Health Organization. International Classification of Diseases, Eleventh Revision (ICD-11). — Geneva: WHO, 2024. URL: https://icd.who.int/browse11/
- Djumanov J.X., Irmuxamedova N.A., Mirzag‘aniyev S.I. Tibbiy axborot tizimlarini integratsiyalashda HL7 FHIR standarti imkoniyatlari // O‘zbekiston axborot texnologiyalari jurnali. — 2024. — № 3. — B. 45–58.