SHIRINMIYA ILDIZIDAN AJRATIB OLINGAN EKSTRAKTNING OZIQ-OVQAT SANOATIDAGI INNOVATSION QO‘LLANILISHI

Madraximova M. K., Masharipova Z. A. & Asatova U. O.


Annotatsiya

Mazkur tadqiqotda shirinmiya (Glycyrrhiza glabra L.) ildizidan biologik faol moddalarga boy ekstrakt olish texnologiyasi ishlab chiqildi hamda uni funksional oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida qo‘llash imkoniyatlari o‘rganildi. Ekstraksiya jarayonida turli konsentratsiyali etanol eritmalari, harorat va vaqt omillarining glitsirrizin kislotasi hamda flavonoidlar miqdoriga ta’siri tahlili natijalariga ko‘ra, 75 % li etanol eritmasida 50°C haroratda 45 daqiqa davomida olib borilgan ekstraksiya eng yuqori samaradorlikni ko‘rsatdi. Olingan konsentrat tarkibida flavonoidlar, glitsirrizin kislotasi, S vitamini va mineral moddalar yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi hamda UV/Vis spektrofotometriya usullari yordamida aniqlandi. Biologik faol moddalarga boy ekstrakt asosida bolalar uchun funksional marmelad va kruassan mahsulotlari tayyorlanib, organoleptik xususiyatlari, biologik va funksional qiymatini oshirishi aniqlandi. Shuningdek, glitsirrizin kislotasining yuqori shirinlik xususiyati tufayli mahsulot tarkibidagi shakar miqdorini 30–40 % gacha kamaytirish imkoniyati mavjudligi kuzatildi


Adabiyotlar

  1. Naviglio, D., & Gallo, M. (2020). Application of Analytical Chemistry to Foods and Food Technology. Foods, 9(9), 1296. https://doi.org/10.3390/foods9091296
  2. Njus, D., Kelley, P. M., Tu, Y. J., & Schlegel, H. B. (2020). Ascorbic acid: The chemistry underlying its antioxidant properties. Free Radical Biology and Medicine, 159, 37-43.
  3. Nadarajah, K. K. (2020). ROS homeostasis in abiotic stress tolerance in plants. International journal of molecular sciences, 21(15), 5208.
  4. Papalia, T., Barreca, D., Calderaro, A., & Panuccio, M. R. (2020). Phytonutrients: Structure-function relationship, health benefits, stability, and fate during processing. In Phytonutrients in Food (pp. 1-22). Woodhead Publishing.
  5. Rashidov, N., Chowaniak, M., Niemiec, M., Mamurovich, G. S., Gufronovich, M. J., Gródek-Szostak, Z., ... & Komorowska, M. (2021). Assessment of the multiannual impact of the grape training system on GHG emissions in north Tajikistan. Energies, 14(19), 6160.
  6. Jain, S., Buttar, H. S., Chintameneni, M., & Kaur, G. (2018). Prevention of cardiovascular diseases with anti-inflammatory and anti-oxidant nutraceuticals and herbal products: an overview of pre-clinical and clinical studies. Recent patents on inflammation & allergy drug discovery, 12(2), 145-157.
  7. Hutsol, T., Priss, O., Kiurcheva, L., Serdiuk, M., Panasiewicz, K., Jakubus, M., Barabasz, W., Furyk-Grabowska, K., & Kukharets, M. (2023). Mint Plants (Mentha) as a Promising Source of Biologically Active Substances to Combat Hidden Hunger. Sustainability, 15(15), 11648. https://doi.org/10.3390/su151511648
  8. Kaikiang Yu, LI Peng, Wenyu Liang, Jing Shi, Guoqi Zheng, Hong Wang, Xinhua Liang, Shijie Wu Integrative metabolome and transcriptome analyses reveal the differences in flavonoid and terpenoid synthesis between Glycyrrhiza uralensis (licorice) leaves and roots Published: 20 November 2023.Volume 33, pages 91–101, (2024)
  9. Saidalah Pidigam, Amarapalli Geetha, Someshwar Rao Pandravada, Suhail Khan, Natarajan Sivaraj. Glycyrrhiza glabra L. Medicial and Aromatic Plants of India, Vol,3 14 December 2024 pp 171-185 Oec.World/en/profile/hs/liquorice-extract
  10. Esmaeili, H., Mirjalili, M.H., Karami, A. et al. Introducing the glycyrrhizic acid and glabridin rich genotypes from the cultivated Iranian licorice (Glycyrrhiza glabra L.) populations to exploit in production systems. Sci Rep 14, 11034 (2024). https://doi.org/10.1038/s41598-024-61711-1
  11. Kao T. C., Wu C. H., Yen G. C. Bioactivity and potential health benefits of licorice. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2014;62(3):542–553. doi: 10.1021/jf404939f. [DOI] [PubMed] [Google Scholar]
  12. Fiore C., Eisenhut M., Ragazzi E., Zanchin G., Armanini D. A history of the therapeutic use of liquorice in Europe. Journal of Ethnopharmacology. 2005;99(3):317–324. doi:10.1016/j.jep. 2005.04.015. [DOI] [PMC free article] [PubMed] [Google Scholar]
  13. Madraximova M.Qishloq xo‘jaligida Qizilmiya ildizidan ekstraksiya olish usullarini samaradorligini aniqlash. “Topical issues of achieving sustainable economic growth through enhancing the effectiveness of intersectoral integration in the New Uzbekistan” February 27, 2026 https://doi.org/10.5281/zenodo.19028856
  14. Zokirova Mashhura Sodiqjonovna; Usmonjonova Xulkar Umarqulovna; Madraximova Muazzam Kenja qizi. Shirinmiya ildizi ekstraktini olish jarayoni uchun dasturiy ta’minot. Talabnoma raqami: DT 202606295 . № DGU 65342