FARG‘ONA VODIYSI SHAMOL ENERGETIKASI SALOHIYATINI MINTAQAVIY BAHOLASH: AVTOMATIK METEOROLOGIK STANSIYALAR MA’LUMOTLARI ASOSIDA. I QISM
Jamoldinov F. Z. & Rakhimov E. Y.
Annotatsiya
Maqolada Farg‘ona vodiysi hududida shamol energetikasi salohiyatini baholash bo‘yicha tadqiqot natijalari keltirilgan. Tadqiqotda 32 ta avtomatik meteorologik stansiyaning 2021–2025 yillar davomida 10 metr balandlikda 10 daqiqalik intervalda o‘lchangan shamol tezligi ma’lumotlari ikki parametrli Weibull taqsimoti funksiyasi yordamida tahlil qilindi. Shakl (k) va masshtab (c) parametrlari maksimal ehtimollik usuli bilan hisoblandi, shamol quvvat zichligi (P/A) aniqlandi. Shamolning yillik o‘rtacha tezligi va quvvat zichligi taqsimoti xaritalari tuzildi. Eng yuqori shamol salohiyati Dasht (60 W/m²), Qamchiq (32 W/m²), Beshariq (28 W/m²) va Chodak (27 W/m²) stansiyalarida qayd etilib, vodiyning shimoliy-g‘arbiy qismidagi tog‘ o‘tkazgichlariga tutash hududlar shamol energetikasi loyihalari uchun ustuvor hududlar sifatida belgilandi. Vodiy hududida shamol energetikasini rejalashtirishga ilmiy asos yaratish ushbu tadqiqotning dolzarbligini belgilaydi.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 30-yanvardagi PF-16-son Farmoni. “O‘zbekiston - 2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va yashil iqtisodiyot” yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida. URL: https://lex.uz/docs/-7369703.
- Energetika vazirligi. 2026 yil yakuniga qadar 6 770 MW yangi quvvatlar ishga tushiriladi. URL: https://gov.uz/uz/minenergy/news/view/136509.
- Lioubimtseva E., Henebry G.M. Climate and environmental change in arid Central Asia: Impacts, vulnerability, and adaptations // Journal of Arid Environments. - 2009. - Vol. 73(11). - P. 963–977. https://doi.org/10.1016/j.jaridenv.2009.04.022
- Rahimov E.Yu., Avezova N.R., Jamoldinov F.Z., Evaluation of the gross wind energy potential of Uzbekistan // Scientific and technical journal of Problems of Energy and Sources Saving. - 2025, -№1, - P. 68–89. https://doi.org/10.5281/zenodo.15095174
- E.Yu. Rakhimov, N.R. Avezova, F.Z. Jamoldinov, S. Emamgholizadeh and M. Ziaii // Evaluation of Wind Energy Potential of Uzbekistan. Part I: Gross Potential Assessment. Renewable Energy Research and Applications. -2025,-№2, pp. 191-211. DOI:10.22044/rera.2024.15171.1353
- Keyhani A., Ghasemi-Varnamkhasti M., Khanali M., Abbaszadeh R. An assessment of wind energy potential as a power generation source in the capital of Iran, Tehran // Energy. - 2010. - Vol. 35(1). - P. 188–201. https://doi.org/10.1016/j.energy.2009.09.009
- Seguro J.V., Lambert T.W. Modern estimation of the parameters of the Weibull wind speed distribution for wind energy analysis // Journal of Wind Engineering and Industrial Aerodynamics. - 2000. - Vol. 85. - P. 75–84. https://doi.org/10.1016/S0167-6105(99)00122-1
- Burton T., Jenkins N., Bossanyi E., Sharpe D., Graham M. Wind Energy Handbook. 3rd ed. - Hoboken: John Wiley & Sons, 2021.
- Gidrometeorologiya xizmati agentligi ma’lumotlar bazasi. https://data.meteo.uz/
- Manwell J.F., McGowan J.G., Rogers A.L. Wind Energy Explained: Theory, Design and Application. 2nd ed. - Chichester: Wiley, 2009. - 689 p.
- Kutty S.S., Khan M.G.M., Ahmed M.R. Analysis of wind characteristics and wind energy resource assessment for Tonga using eleven methods // Heliyon. - 2024, Vol. 10(9) https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e30047.
- El Kihel B., El Kadri Elyamani N.E., Chillali A. Wind energy potential assessment using the Weibull distribution method // Scientific African. - Elsevier B.V. - 2024. - Vol. 26 https://doi.org/10.1016/j.sciaf.2024.e02482.
- Carta J.A., Ramírez P., Velázquez S. A review of wind speed probability distributions used in wind energy analysis: Case studies in the Canary Islands // Renewable and Sustainable Energy Reviews. - 2009. - Vol. 13(5). - P. 933–955. https://doi.org/10.1016/j.rser.2008.05.005
- Hengl T. A Practical Guide to Geostatistical Mapping. - 2nd ed. - Amsterdam: University of Amsterdam, 2009. - 293 p. ISBN 978-90-9024981-0.