QURILISH MATERIALLARI SANOATINING ATROF-MUHITGA TA’SIRINI BAHOLASH (KITOB TUMANI MISOLIDA)
Uzakov Z. Z. & Sodiqov D. T.
Annotatsiya
Maqolada O‘zbekiston Respublikasi qurilish materiallari sanoatining atrof-muhitga ta’siri Kitob tumanidagi 5 ta yirik korxona misolida tahlil qilindi. Tadqiqot davomida atmosfera havosiga chiqarilayotgan zararli moddalar (yiliga 1392 tonna chang), oqova suvlar va qattiq sanoat chiqindilarining hudud ekotizimiga salbiy ta’siri monitoring hamda statistik usullar yordamida baholangan. Hududdagi kompleks ifloslanish indeksi (KII) aniqlanib, ekologik holat darajasi tahlil qilingan. Maqolada 2025-yildagi eng so‘nggi ekologik qonunchilik va “yashil iqtisodiyot” strategiyasi tamoyillari asosida, korxonalarning energiya samaradorligini oshirish hamda hosil bo‘ladigan sanoat chiqindilarini qayta ishlash darajasini 50% gacha yetkazish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar va iqtisodiy samaradorlik yo‘nalishlari ishlab chiqilgan.
Adabiyotlar
- Walker S. The green economy transition in manufacturing: reducing the carbon footprint of building materials / S. Walker [et al.] // Environmental Science & Policy. – 2021. – Vol. 124. – P. 455–467.
- Zhang Y. Global trends in construction material industry emissions and sustainable mitigation paths / Y. Zhang, X. Chen // Renewable and Sustainable Energy Reviews. – 2023. – Vol. 175. – P. 113–126.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston-2030” strategiyasini “Atrof-muhitni asrash va ‘yashil iqtisodiyot’ yilida amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida”gi Farmoni: [2025-yil 30-janvar, PF-16-son] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 2025.
- O‘zbekiston Respublikasining “Ekologik ekspertiza, atrof-muhitga ta’sirni baholash va strategik ekologik baholash to‘g‘risida”gi Qonuni: [2025-yil 24-fevral, O‘RQ-1036-son] // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 2025.
- Muller J. Environmental impact assessment of local building material extraction in developing economies / J. Muller [et al.] // Sustainability Science. – 2022. – Vol. 17, № 4. – P. 1421–1435.
- Guo L. Comprehensive Pollution Index (CPI) as a tool for urban and industrial environmental quality assessment / L. Guo, R. Thompson // Environmental Monitoring and Assessment. – 2024. – Vol. 196, № 2. – P. 88–102.
- Rao S. Impact of cement dust emission on soil properties and vegetative growth around industrial zones / S. Rao [et al.] // Air, Soil and Water Research. – 2021. – Vol. 14. – P. 1–12.
- Silva M. Wastewater management and closed-loop recycling systems in aggregate quarries / M. Silva, A. Ferreira // Water Resources Management. – 2022. – Vol. 36, № 8. – P. 2675–2689.
- Bocken N. Circular economy strategies in the construction material industry: A review of resource efficiency / N. Bocken [et al.] // Journal of Cleaner Production. – 2024. – Vol. 412. – P. 137–149.