PROTOPARMELIOPSIS MURALIS LISHAYNIGINING KIMYOVIY TARKIBI VA BIOLOGIK FAOLLIGI

Abdumamatov A. A., Sobirova D. B., Mirzaolimov M. M. & Egamberdiyev S. S.


Annotatsiya

Ushbu maqolada Protoparmeliopsis muralis (Schreb.) M. Choisy lishaynigining kimyoviy tarkibi va biologik faolligi to‘g‘risida zamonaviy ilmiy ma’lumotlar tahlil qilinadi. Lishaynikning ikkilamchi metabolitlari — lekanorik kislota, atranorin, giroforik kislota va boshqa fenolik birikmalar — ularning biosintezi, kimyoviy tuzilishi va farmakologik xossalari nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi. Ushbu birikmalarga xos antioksidant, antimikrob, sitotoksik va antibiofilm faolliklar eksperimental ma’lumotlar asosida muhokama etiladi. Lishaynikni «yashil sintez» texnologiyasida nanozarrachalar ishlab chiqarishda reduktant sifatida ishlatish imkoniyatlari ham yoritiladi.


Adabiyotlar

  1. Alavi M., Karimi N., Salimikia I. (2019). Antibacterial, Antibiofilm, Antiquorum Sensing, Antimotility, and Antioxidant Activities of Green Fabricated Ag, Cu, TiO₂, ZnO, and Fe₃O₄ NPs via Protoparmeliopsis muralis Lichen Aqueous Extract against Multi-Drug-Resistant Bacteria. ACS Biomater. Sci. Eng., 5(9), 4228–4243.
  2. Brak T., Mrozek-Bzdziak N., Kaminski P., Kowalski R. (2017). Antibacterial and anticancer activities of acetone extracts from in vitro cultured lichen-forming fungi. BMC Complementary Medicine and Therapies, 17, 197.
  3. Huneck S., Lumbsch H.T., Porzel A., Schmidt J. (2004). Die Verteilung von Flechteninhaltsstoffen in Lecanora muralis und Lecidea inops. Phytochemistry.
  4. Lawrey J.D. (1986). Biological role of lichen substances. Bryologist, 89, 111–122.
  5. Luo H., Yamamoto Y., Kim J.A. et al. (2009). Lecanoric acid, a secondary lichen substance with antioxidant properties from Umbilicaria antarctica. Polar Biology, 32(7), 1033–1040.
  6. Rankovic B.R., Kosanic M.M., Stanojkovic T.P. (2011). Antioxidant, antimicrobial and anticancer activity of the lichens Cladonia furcata, Lecanora atra and Lecanora muralis. BMC Complementary Medicine and Therapies, 11, 97.
  7. Roser L.A., Erkoc P., Ingelfinger R. et al. (2022). Lecanoric acid mediates anti-proliferative effects by an M phase arrest in colon cancer cells. Biomedicine & Pharmacotherapy, 148, 112734.
  8. Saenz M.T., Aramburu G., Abasolo D.A. et al. (2023). Lichen Depsides and Tridepsides: Progress in Pharmacological Approaches. PMC9866793.
  9. Muggia L., Nelsen M.P., Kirika P.M. et al. (2020). Formally validating the transition of species between genera in lichen-forming fungi. Mycological Progress.
  10. Shrestha G., St. Clair L.L. (2013). Lichens: a promising source of antibiotic and anticancer drugs. Phytochemistry Reviews, 12(1), 229–244.