O‘ZBEKISTONDA SHAMOL ELEKTR STANSIYALARIDAN ELEKTR ENERGIYASINI OLISH: IMKONIYATLAR, MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLAR
Abdirasulov K. F., Esanov J. A., Xushboqov B. A. & Sultonov B. J.
Annotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekiston hududida shamol elektr stansiyalaridan (SHES) elektr energiyasini olish imkoniyatlari, texnik xususiyatlari va iqtisodiy samaradorligi tadqiq etilgan. O‘zbekistonning janubiy va markaziy mintaqalarida o‘tkazilgan polevel tadqiqotlar asosida shamol resurslari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, Qashqadaryo, Surxondaryo va Navoiy viloyatlarida shamol energetikasini rivojlantirish uchun yuqori potensial mavjud. Weibull taqsimot modeli asosida olingan hisob-kitoblar 3 MW quvvatli turbinalar uchun yillik energiya ishlab chiqarish 124,5 dan 192,3 GW*soat gacha ekanligini ko‘rsatadi. Ushbu natijalar O‘zbekistonning 2030 yilga qadar qayta tiklanadigan energiya ulushini 25% ga yetkazish bo‘yicha milliy dasturiga muhim hissa qo‘shishi mumkin.
Adabiyotlar
- Abdullayev N.R. (2021). O‘zbekistonda shamol energetikasining rivojlanish istiqbollari. Toshkent: Fan nashriyoti. 245 b.
- Atabekov Sh.I., Yusupov A.K., Mamatov B.T. (2022). Evaluation of wind turbine models for Central Asian climate conditions. Renewable Energy Journal, 18(3), 112–128. DOI: 10.1016/j.renene.2022.03.015
- Bowen A.J., Harston N.G. (2019). Orographic channeling effects on wind resource in arid regions. Wind Energy, 22(4), 589–604.
- Chang T.P. (2011). Estimation of wind energy potential using different probability density functions. Applied Energy, 88(5), 1848–1856.
- Energetika vazirligi (2023). O‘zbekistonning yashil energiya strategiyasi: 2023–2030. Toshkent: Energetika vazirligi nashriyoti.
- IEA – International Energy Agency (2023). World Energy Outlook 2023. Paris: IEA Publications.
- IRENA – International Renewable Energy Agency (2022). Renewable Power Generation Costs in 2022. Abu Dhabi: IRENA.
- Li X., Zhang Y., Wang H. (2021). Workforce training strategies for wind energy sector development in emerging economies. Energy Policy, 148, 111955.
- Manwell J.F., McGowan J.G., Rogers A.L. (2009). Wind Energy Explained: Theory, Design and Application. 2nd ed. John Wiley & Sons. 689 p.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmoni (2020). Energetikani rivojlantirish strategiyasi to‘g‘risida. PF-6021-son.
- Rahimov D.S. (2022). Shamol resurslari va SHES loyihalarining iqtisodiy tahlili (Navoiy viloyati misolida). Muhandislik va texnologiya, 7(2), 45–58.
- Wiser R., Jenkin T., Bolinger M. (2016). Comparing the risks of solar, wind and gas power in the US. Nature Energy, 1, 16103.