САМАРҚАНД ШАҲРИДАГИ БИБИХОНИМ МАСЖИДИ ТАРИХИЙ ЁДГОРЛИГИ КОНСТРУКЦИЯЛАРИНИ ТУРҒУНЛИККА ЖАК ХЕЙМАН НАЗАРИЯСИ АСОСИДА БАҲОЛАШ
Мирзаҳмедов М. И.
Annotatsiya
Мақолада Самарқанд шаҳридаги “Қўш гумбазли” ёдгорликлар таркибига кирувчи Бибихоним масжиди Бош ҳонақоси яъни мажмуанинг катта масжиди ички ва ташқи гумбазлари турғунлиги (устиворлиги)ни британиялик таниқли олим Жак Хейман назарияси орқали баҳолаш масалалари ёритилган. Назариянинг моҳияти қисқача тушунтириб берилган. Уни конструкцияларнинг техник ҳолати ва турғунлигини тез ва самарали баҳолашдаги амалий аҳамиятига тўхталиб ўтилган. Назариядан мамлакатимиздаги бошқа тарихий обидалар конструкциялари устиворлигини баҳолаш истиқболларига тўхталиб ўтилган. Масжид конструкцияларининг назария асосида баҳоланиш натижалари келтирилган ва у асосида тузилмаларнинг техник холати таҳлил этилган.
Adabiyotlar
- М. И. Мирзаҳмедов. “Архитектура ёдгорликларининг техник ҳолатини инструментал усуллар орқали баҳолаш.” ФарПИ илмий техника журнали. 2007 й, 2-сон, 31-34 б.
- М. С. Булатов. “Геометрическая гармонизация в архитектуре средней азии IX-XV вв.” Москва, «Наука» 1978 г., 382 б.
- Ш. Е. Ратия. «Мечет Биби ханум в Самарканде»— Ташкент: Госиздат УзССР, 1950. — 64 с.
- Heyman J., 1995. The Stone Skelton-Structural Engineering of Masonry Architecture. Cambridge Universiti Press, Cambridge, pp. 3– 45
- М. И. Мирзаҳмедов. “Тарихий ёдгорликлар арка конструкцияларидаги зўриқишларни таққослаш ” ФарПИ илмий техника журнали. 2009 й, 3-сон, 26-30 б.