YO‘L HARAKATI XAVFSIZLIGI INDIKATORLARI TIZIMINING KONSEPTUAL MODELINI ISHLAB CHIQISH VA INSON OMILI ASOSIDA OPERATSION TAXLIL ETISH
Baynazarov X. R. & Xalimjonov E. X.
Annotatsiya
Ushbu ilmiy maqolada yo‘l harakati xavfsizligini (YHX) tizimli va proaktiv baholashning fundamental muammolari hamda ularning zamonaviy yechimlari tahlil qilindi. Tadqiqot doirasida xavfsizlik unumdorligi indikatorlari (Safety Performance Indicators - SPI) konsepsiyasiga tayangan holda ko‘p darajali yangi konseptual model taklif etilgan. Bu model tarkibida inson omili, ya'ni haydovchi va piyodalarning operatsion xulq-atvori ko‘rsatkichlari eng asosiy invariant sifatida tadqiq qilingan va matematik funksiyalar yordamida baholash mexanizmlari shakllantirilgan.
Adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining "Yo‘l harakati xavfsizligi to‘g‘risida"gi Qonuni. Yangi tahriri, Toshkent, 2024 y.
- Wegman F., Elsenaar L. Operationalization of Road Safety Performance Indicators. European Transport Safety Council (ETSC), Brussels, 2018.
- Tingvall C., Krafft M. Vision Zero: An ethical approach to safety and highway engineering. In: Proceedings of the International Conference on Traffic Safety, Sweden, 2021, pp. 45-52.
- World Health Organization. Global Status Report on Road Safety 2023. Geneva: WHO, 2023.
- Gulyamov S.S., Azizov A.A. Transport tizimlarida intellektual boshqaruv va raqamli texnologiyalar. Darslik, Toshkent: 'Fan va texnologiyalar', 2022. - 312 b.
- Hakimov Sh.A. Avtomobil yo‘llarida xavfli hududlarni proaktiv aniqlash va barqaror infratuzilma modellarini loyihalash. Ilmiy maqola, Transport muammolari jurnali, №3, 2025, 78-86 b.
- European Transport Safety Council (ETSC). Transport Safety Performance Indicators in Europe. Annual Report, Brussels, 2025.