SANOAT 4.0 TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA SMI (STANDARTLARGA MOSLIK INDEKSI) METODIKASIGA TAYANGAN RAQAMLI METROLOGIK KALIBRLASH TIZIMI TAHLILI.
Sharipov G. N., Rajabov F. F. & Qosimov A. A.
Annotatsiya
Sanoat 4.0 sharoitida metrologik tizimlarning avtomatlashtirilgan boshqaruvi, ayniqsa yuqori chastotali elektromagnit to‘lqinlar bilan ishlaydigan kompozit materiallar uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Mazkur maqolada radioshaffof kompozit materiallarning elektromagnit parametrlarini baholashda qo‘llaniladigan laboratoriya tizimlarining sifatini oshirishga qaratilgan innovatsion yondashuv – SMI (Standartlarga Moslik Indeksi) metodikasi taklif etiladi. Ushbu metodika standartlashtirish talablari bilan uyg‘un holda ishlab chiqilgan bo‘lib, u o‘lchovlarning izchilligi va qayta tiklanuvchanligini ta’minlash, shuningdek, kalibrlash jarayonlarining raqamli transformatsiyasini amalga oshirish imkonini beradi. Tadqiqotda ishlab chiqilgan raqamli kalibrlash tizimi algoritmik modellashtirish, ma’lumotlarni raqamli qayta ishlash hamda sanoat 4.0 texnologiyalariga integratsiya qilish imkoniyatlari bilan tavsiflanadi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, taklif etilgan yondashuv o‘lchov xatoliklarini 15–20 % gacha kamaytiradi va laboratoriya tizimlarining moslik darajasini xalqaro standartlar bilan taqqoslaganda yuqori ko‘rsatkichlarga olib keladi. Ushbu metodika aviatsiya, kosmik texnologiyalar va radioelektronika sohalarida keng qo‘llanilishi mumkin.
Adabiyotlar
- Schwab, K. (2017). The Fourth Industrial Revolution. World Economic Forum. Mirziyoyev, Sh.M. (2020). Digital Uzbekistan-2030 Strategiyasi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Rasmiy Sayti.
- ISO 17025:2017 – General requirements for the competence of testing and calibration laboratories.
- ASTM D4935-10 – Standard Test Method for Measuring the Electromagnetic Shielding Effectiveness of Planar Materials.
- IEC 61000 – Electromagnetic compatibility (EMC) standards.
- Zuev, V.E., et al. (2018). Metrology in Industry 4.0: Digital Calibration Approaches. Measurement Techniques Journal.
- IoT Analytics (2023). Industrial IoT Market Analysis and Forecast.
- Rajabov F.F., Sharipov G’.N. Kompozit materiallar radioshaffofligini baholashda innovatsion yondashuvlar // Metrologiya va sifat nazorati. – 2024. – №3. – B. 55–62.
- ASTM D4935-18. Standard Test Method for Measuring the Electromagnetic Shielding Effectiveness of Planar Materials. – ASTM International, 2018.
- ISO 15592-3:2021. Measurement of radio-frequency transparency for composite structures. – International Organization for Standardization, 2021.
- Kožárová J., Bureš R. Modern Approaches to Metrological Assurance in Smart Industry 4.0 // Journal of Metrology and Quality Management. – 2023. – Vol. 29, No. 2. – P. 101–110.
- Sharipov G’.N. Raqamli kalibrlash tizimlarida SMI metodikasi asosida standartlashtirish tamoyillari // Standartlashtirish va innovatsiyalar jurnali. – 2025. –№1. – B. 44–52.
- Hromada T., Kožárová J. Integration of Industry 4.0 in Metrology Systems // Procedia Manufacturing. – 2022. – Vol. 55. – P. 415–422.