ОЧИҚ КАНАЛЛАРДА СУВ ВА ҚАТТИҚ ЗАРРАЛАРДАН ИБОРАТ ИККИ ФАЗАЛИ ОҚИМНИНГ ҲАРАКАТИ.
Норметова Н. М.
Annotatsiya
Ушбу мақолада очиқ ўзанларда сув ва қаттиқ заррачалардан ташкил топган икки фазали оқим ҳаракатини сонли моделлаштириш масаласи кўриб чиқилган. Очиқ каналларда лойқа, қум ва муаллақ чўкинди заррачалари оқимнинг тезлик майдонига, гидравлик қаршиликка ва ўзан тубида чўкинди ҳосил бўлиш жараёнига таъсир кўрсатади. Шу сабабли оқимни фақат бир фазали сув сифатида эмас, балки сув–қаттиқ заррача икки фазали муҳити сифатида таҳлил қилиш муҳим ҳисобланади. Тадқиқотда сув фазаси учун узлуксизлик ва ҳаракат тенгламалари, қаттиқ заррачалар учун эса концентрация ва чўкиш тезлиги тенгламалари асос қилиб олинган. Сонли моделлаштириш натижалари очиқ ўзанларда заррачалар концентрацияси ортиши билан гидравлик йўқотишлар кўпайиши ва оқим тезлиги тақсимоти ўзгаришини кўрсатади.
Adabiyotlar
- . Арифжанов А.М. (2018). Гидравлика. Т.: «Фан ва технология».
- Арифжанов А.М., Фатхуллоев А.М. (2020). Каналлар гидравликаси ва ўзан жараёнлари. Муҳандислик факультетлари учун дарслик.
- Арифжанов А.М., Самиев Л.Н. (2014). Гидрология ва оқим соҳасини тартибга солиш. Ўқув қўлланма. Т.: «ТАФАККУР-БЎСТОНИ».
- Chen X., Li Y., Niu X. A general two-phase turbulent flow model applied to the study of sediment transport in open channels. International Journal of Multiphase Flow, 2011.
- Jha S.K., Bombardelli F.A. Toward two-phase flow modeling of nondilute sediment transport in open channels. Journal of Geophysical Research: Earth Surface, 2010.
- Jha S.K., Bombardelli F.A., Cantero M.I. Two-phase modeling of turbulence in dilute sediment-laden open-channel flows. Environmental Fluid Mechanics, 2009.
- Chauchat J. A comprehensive two-phase flow model for sediment transport. Geoscientific Model Development, 2017.
- Lai Y.G. Two-dimensional depth-averaged flow modeling with sediment transport. Journal of Hydraulic Engineering, 2010.