O‘ZBEKISTON BOLALARIDA VITAMIN A VA ANEMIYA O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Abdukadirov R. . & Buronov A. .


Annotatsiya

Anemiya global sog‘liqni saqlash muammosi bo‘lib, ayniqsa bolalar va o‘smirlar orasida keng tarqalgan. O‘zbekistonda maktab yoshidagi bolalarda anemiya darajasi 15-25 % atrofida. Vitamin A temir almashinuvida muhim rol o‘ynaydi. Ushbu tadqiqot 202 nafar anemiya bilan kasallangan bolani (6-18 yosh) jinsi va yoshi bo‘yicha 606 nafar sog‘lom nazorat guruhi bilan juvoflash orqali o‘tkazilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, anemiya guruhida vitamin A darajasi sezilarli darajada past bo‘lgan (0.32 qarshi 0.41 µg/ml). Logistik regressiya tahlili har 0.1 µg/ml vitamin A oshishi bilan anemiya xavfi 27% ga kamayishini ko‘rsatgan (OR=0.73). Doza-javob munosabati chiziqli bo‘lib, o‘g‘il bolalarda ta’sir kuchliroq (OR=0.55; qizlarda OR=0.82). Vitamin A qo‘shilgan bashorat modeli sezilarli darajada yaxshilangan (AUC 0.63). Tadqiqot O‘zbekiston bolalarida vitamin A ning anemiya profilaktikasidagi muhim rolini tasdiqlaydi.


Adabiyotlar

  1. Sun Y., Long H.J., Guo H., Liu Y.Y. Association between Vitamin A and Anemia in Chinese Children: A Matched Case-Control Study. The Journal of Nutrition. 2026; doi:10.1016/j.tjnut.2026.101423
  2. Safiri S., Kolahi A.A., Noori M., et al. Burden of anemia and its underlying causes in 204 countries and territories, 1990-2019: results from the Global Burden of Disease Study 2019. Journal of Hematology & Oncology. 2021;14(1):185. doi:10.1186/s13045-021-01102-1
  3. Beard J.L. Iron biology in immune function, muscle metabolism and neuronal functioning. The Journal of Nutrition. 2001;131(2S-2):568S-579S. doi:10.1093/jn/131.2.568S
  4. Wang M. Iron deficiency and other types of anemia in infants and children. American Family Physician. 2016;93(4):270-278.
  5. Uauy R. Nutrition throughout the life cycle. European Journal of Clinical Nutrition. 1999;53(Suppl 3):S8. doi:10.1038/sj.ejcn.1600881
  6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalar salomatligi holati to‘g‘risida milliy hisobot. Toshkent: 2023.
  7. Thurnham D.I. Vitamin A, iron, and haemopoiesis. The Lancet. 1993;342(8883):1312-1313. doi:10.1016/0140-6736(93)92250-p
  8. Semba R.D. The role of vitamin A and related retinoids in immune function. Nutrition Reviews. 1998;56(1 Pt 2):S38-S48. doi:10.1111/j.1753-4887.1998.tb01642.x
  9. Mejia L.A., Hodges R.E., Rucker R.B. Clinical signs of anemia in vitamin A-deficient rats. The American Journal of Clinical Nutrition. 1979;32(7):1439-1444. doi:10.1093/ajcn/32.7.1439
  10. Barua S., Ahmad K. Relationship between vitamin A and iron in the liver. The Journal of Nutrition. 1985;115(7):951-952. doi:10.1093/jn/115.7.951
  11. Mejia L.A., Arroyave G. The effect of vitamin A fortification of sugar on iron metabolism in preschool children in Guatemala. The American Journal of Clinical Nutrition. 1982;36(1):87-93. doi:10.1093/ajcn/36.1.87
  12. Zimmermann M.B., Biebinger R., Rohner F., et al. Vitamin A supplementation in children with poor vitamin A and iron status increases erythropoietin and hemoglobin concentrations without changing total body iron. The American Journal of Clinical Nutrition. 2006;84(3):580-586. doi:10.1093/ajcn/84.3.580
  13. Mwani L., Worsley A., Ryan P., Masika J. Supplemental vitamin A improves anemia and growth in anemic school children in Tanzania. The Journal of Nutrition. 2000;130(11):2691-2696. doi:10.1093/jn/130.11.2691