AXBOROTNI INTELLEKTUAL QIDIRISHDA RAMZIY VA SUB-SIMVOLIK YONDASHUVLARNING QIYOSIY TAHLILI HAMDA GIBRID MODELGA BO‘LGAN EHTIYOJ
Absalamova D. B.
Annotatsiya
Maqolada intellektual muloqot tizimlarida axborotni qidirish va bilimlarni ifodalashning ikki asosiy yondashuvi — ramziy va sub-simvolik paradigmalar qiyosiy tahlil qilinadi. Har bir yondashuvning nazariy asoslari, kuchli va kuchsiz tomonlari koʻrib chiqiladi. Ramziy yondashuvning aniqligi va talqin qilinuvchanligi hamda sub-simvolik yondashuvning leksik bardoshliligi va moslashuvchanligi asoslanadi. Ikki paradigmaning oʻzaro toʻldiruvchanligi koʻrsatilib, ularni yagona gibrid ontologik-generativ modelda birlashtirishning nazariy zarurati asoslanadi. Tahlil natijalari kam resursli tillar uchun ishonchli muloqot tizimlarini yaratishda ahamiyatli hisoblanadi.
Adabiyotlar
- Lewis P., Perez E., Piktus A., et al. Retrieval-augmented generation for knowledge-intensive NLP tasks // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2020. – Vol. 33. – P. 9459–9474.
- Karpukhin V., Oguz B., Min S., et al. Dense passage retrieval for open-domain question answering // Proceedings of EMNLP. – 2020. – P. 6769–6781.
- Johnson J., Douze M., Jégou H. Billion-scale similarity search with GPUs // IEEE Transactions on Big Data. – 2021. – Vol. 7, No. 3. – P. 535–547.
- Baader F., Horrocks I., Lutz C., Sattler U. An Introduction to Description Logic. – Cambridge: Cambridge University Press, 2017. – 580 p.
- Ji Z., Lee N., Frieske R., et al. Survey of hallucination in natural language generation // ACM Computing Surveys. – 2023. – Vol. 55, No. 12. – P. 1–38.
- Hogan A., Blomqvist E., Cochez M., et al. Knowledge graphs // ACM Computing Surveys. – 2021. – Vol. 54, No. 4. – P. 1–37.
- Vaswani A., Shazeer N., Parmar N., et al. Attention is all you need // Advances in Neural Information Processing Systems. – 2017. – Vol. 30. – P. 5998–6008.
- Pan S., Luo L., Wang Y., et al. Unifying large language models and knowledge graphs: a roadmap // IEEE Transactions on Knowledge and Data Engineering. – 2024. – Vol. 36, No. 7. – P. 3580–3599.
- Gao Y., Xiong Y., Gao X., et al. Retrieval-augmented generation for large language models: a survey // ACM Transactions on Information Systems. – 2024.
- Deerwester S., Dumais S., Furnas G., et al. Indexing by latent semantic analysis // Journal of the American Society for Information Science. – 1990. – Vol. 41, No. 6. – P. 391–407.