OROLBO‘YI HUDUDLARIDA BIOXILMA-XILLIKNING O‘ZGARISH DINAMIKASI VA EKOLOGIK MONITORINGI
Axmedova M. B. & Subxonova G. U.
Annotatsiya
Mazkur maqolada Orolbo‘yi hududlarida bioxilma-xillikning o‘zgarish dinamikasi va ekologik monitoring masalalari tahlil qilingan. Orol dengizi qurishi natijasida yuzaga kelgan ekologik inqirozning o‘simlik va hayvonot dunyosiga ta’siri baholangan. Tadqiqot davomida bioxilma-xillikning kamayish sabablari, ekotizimlarning transformatsiyasi hamda zamonaviy monitoring usullarining qo‘llanilish imkoniyatlari o‘rganildi. Masofadan zondlash texnologiyalari va GIS tizimlaridan foydalanish bioxilma-xillik holatini baholash hamda ekologik xavf darajasini aniqlashda samarali vosita ekanligi aniqlandi.
Adabiyotlar
- Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – 464 b.
- Micklin P. The Aral Sea Disaster. Annual Review of Earth and Planetary Sciences. – 2007. – Vol. 35. – P. 47–72.
- Micklin P., Aladin N.V. Reclaiming the Aral Sea. Scientific American. – 2008. – Vol. 298(4). – P. 64–71.
- Small I., van der Meer J., Upshur R.E.G. Acting on an Environmental Health Disaster: The Case of the Aral Sea. Environmental Health Perspectives. – 2001. – Vol. 109(6). – P. 547–549.
- UNEP. Global Environment Outlook. – Nairobi: United Nations Environment Programme, 2023.
- FAO. The State of the World’s Biodiversity for Food and Agriculture. – Rome, 2019.
- Convention on Biological Diversity (CBD). Global Biodiversity Outlook 5. – Montreal, 2020.
- UNESCO. The Aral Sea Basin Environmental Atlas. – Paris, 2021.
- European Space Agency (ESA). Sentinel-2 User Handbook. – Paris, 2024.
- United States Geological Survey (USGS). Landsat 8–9 Science Product Guide. – Reston, Virginia, 2024.
- Pettorelli N. Satellite Remote Sensing for Biodiversity Monitoring and Conservation. – Cambridge University Press, 2013.
- Turner W. et al. Free and Open-Access Satellite Data Are Key to Biodiversity Conservation. Biological Conservation. – 2015. – Vol. 182. – P. 173–176.
- Skidmore A.K. Environmental Modelling with GIS and Remote Sensing. – CRC Press, 2017.
- Gintzburger G., Toderich K., Mardonov B. Vegetation Dynamics in the Aral Sea Region. Journal of Arid Environments. – 2018. – Vol. 153. – P. 45–56.
- Aladin N.V., Plotnikov I.S., Potts W.T.W. The Aral Sea Basin: Water for Sustainable Development in Central Asia. Springer, 2020.
- O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. Orolbo‘yi hududining ekologik holati bo‘yicha milliy hisobot. – Toshkent, 2024.
- O‘zbekiston Respublikasi O‘rmon xo‘jaligi agentligi. Orolqumda saksovulzorlar yaratish natijalari. – Toshkent, 2023.
- World Bank. Restoring Landscapes in the Aral Sea Region. – Washington DC, 2022.
- Copernicus Programme. Copernicus Open Access Hub User Guide. – European Commission, 2024.
- ArcGIS Pro Documentation. Environmental Analysis and Biodiversity Mapping Tools. – ESRI, 2024.