MASOFADAN ZONDLASH TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BUXORO VILOYATI SUG‘ORILADIGAN YERLARIDA TUPROQ SHO‘RLANISHINI MONITORING QILISH VA BAHOLASH

Axmedova M. B. & Subxonova G. U.


Annotatsiya

Mazkur maqolada Buxoro viloyatining sug‘oriladigan yerlarida tuproq sho‘rlanishini masofadan zondlash texnologiyalari asosida monitoring qilish va baholash masalalari yoritilgan. Tadqiqotda Sentinel-2 va Landsat sun’iy yo‘ldosh ma’lumotlari hamda geoinformatsion tizimlar (GIS) texnologiyalaridan foydalanilgan. Tuproq sho‘rlanishini aniqlash va baholash uchun NDVI, NDSI va boshqa spektral indekslar tahlil qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, masofadan zondlash ma’lumotlari sho‘rlanish darajasi va uning hududiy taqsimlanishini yuqori aniqlikda aniqlash imkonini beradi. Ushbu yondashuv yer resurslarining meliorativ holatini baholash, degradatsiya jarayonlarini monitoring qilish hamda qishloq xo‘jaligida samarali boshqaruv qarorlarini qabul qilishda muhim ahamiyatga ega.


Adabiyotlar

  1. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2021. – 464 b.
  2. Abrol I.P., Yadav J.S.P., Massoud F.I. Salt-Affected Soils and Their Management. – Rome: FAO, 1988. – 131 p.
  3. Lal R. Soil Degradation and Sustainable Land Management. – Boca Raton: CRC Press, 2015. – 578 p.
  4. Brady N.C., Weil R.R. The Nature and Properties of Soils. – 15th Edition. – New Jersey: Pearson Education, 2017. – 1104 p.
  5. Rengasamy P. Soil Processes Affecting Crop Production in Salt-Affected Soils // Functional Plant Biology. – 2010. – Vol. 37(7). – P. 613–620.
  6. Allbed A., Kumar L., Sinha P. Mapping and Modelling Spatial Variation in Soil Salinity in Arid and Semi-Arid Regions Using Remote Sensing Techniques: A Review // Advances in Remote Sensing. – 2014. – Vol. 3. – P. 373–385.
  7. Metternicht G., Zinck J.A. Remote Sensing of Soil Salinity: Potentials and Constraints // Remote Sensing of Environment. – 2003. – Vol. 85. – P. 1–20.
  8. FAO. Status of the World’s Soil Resources (SWSR). – Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2021.
  9. UNEP. Global Environment Outlook. – Nairobi: United Nations Environment Programme, 2023.
  10. European Space Agency (ESA). Sentinel-2 User Handbook. – Paris, 2024.
  11. United States Geological Survey (USGS). Landsat 8–9 Science Product Guide. – Reston, Virginia, 2024.
  12. Qodirov A., Hamrayev A. Tuproq melioratsiyasi asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 286 b.
  13. Rasulov A.R., G‘ulomov S.X. Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini baholash usullari. – Toshkent: Tafakkur, 2019. – 214 b.
  14. O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi. Sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holati to‘g‘risida milliy hisobot. – Toshkent, 2024.
  15. O‘zbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi. O‘zbekiston ekologik atlasi. – Toshkent, 2008. – 63 b.
  16. Scudiero E., Skaggs T.H., Corwin D.L. Regional-Scale Soil Salinity Assessment Using Landsat ETM+ Canopy Reflectance // Remote Sensing of Environment. – 2015. – Vol. 169. – P. 335–343.
  17. Ivushkin K., Bartholomeus H., Bregt A.K., Pulatov A. Satellite Thermography for Soil Salinity Assessment in Agricultural Areas of Uzbekistan // Land Degradation & Development. – 2019. – Vol. 30(7). – P. 870–877.
  18. Zhang T., Zeng S., Gao Y. Monitoring Soil Salinity Dynamics Using Multi-Temporal Remote Sensing Data // Environmental Monitoring and Assessment. – 2022. – Vol. 194. – P. 1–15.
  19. Copernicus Programme. Copernicus Open Access Hub User Guide. – European Commission, 2024.
  20. ArcGIS Pro Documentation. Environmental and Spatial Analysis Tools. – ESRI, 2024.