NEFT-GAZ SANOATIDA KORROZIYA JARAYONLARI VA ULARNI OLDINI OLISH

Temirov A. H., Axmedova S. . & Shodiyev D. X.


Annotatsiya

Maqolada neft-gaz sanoati obyektlarida uchraydigan korroziya jarayonlarining fizik-kimyoviy mohiyati, ularni kuchaytiruvchi omillar va oldini olish choralari tahlil qilinadi. Quvurlar, rezervuarlar, issiqlik almashinish apparatlari, separatorlar va burg‘ilash-ekspluatatsiya quvurlari kabi uskunalarda korroziya ko‘pincha suv fazasi, erigan karbonat angidrid, vodorod sulfidi, kislorod, xlorid ionlari, yuqori harorat va oqim tezligi ta’sirida shakllanadi. Tadqiqotda ichki va tashqi korroziya, pitting, yoriq osti korroziyasi, sulfid stress yorilishi, mikrobiologik korroziya hamda eroziya-korroziya mexanizmlari yoritilgan. Himoya choralari sifatida material tanlash, inhibitorlar, qoplama tizimlari, katodik himoya, texnologik muhitni boshqarish, monitoring va riskka asoslangan inspeksiya kompleks yondashuv sifatida ko‘rib chiqiladi. Xulosa qismida korroziyani faqat ta’mirlash muammosi sifatida emas, balki sanoat xavfsizligi, ekologik barqarorlik va iqtisodiy samaradorlikni belgilovchi muhim boshqaruv masalasi sifatida baholash zarurligi asoslanadi.


Adabiyotlar

  1. AMPP/NACE International. IMPACT Study: International Measures of Prevention, Application, and Economics of Corrosion Technologies. Economic Impact of Corrosion.
  2. American Petroleum Institute. API Recommended Practice 571: Damage Mechanisms Affecting Fixed Equipment in the Refining Industry.
  3. Vakili M., Koutník P., Kohout J. Addressing Hydrogen Sulfide Corrosion in Oil and Gas Industries: A Sustainable Perspective. Sustainability, 2024, 16(4), 1661.
  4. AMPP. U.S. Pipeline Industry 2026: Leading Failures, New Technologies, and Future Outlook. AMPP Energy Industry Report, 2026.
  5. ISO 15156 / NACE MR0175. Petroleum and natural gas industries - Materials for use in H₂S-containing environments in oil and gas production.
  6. AMPP/NACE SP0169. Control of External Corrosion on Underground or Submerged Metallic Piping Systems.
  7. Yan T. et al. Mechanism and anti-corrosion measures of carbon dioxide corrosion in oil and gas environments. Open-access review, 2023.
  8. Revie R.W., Uhlig H.H. Corrosion and Corrosion Control: An Introduction to Corrosion Science and Engineering. Wiley.
  9. Jones D.A. Principles and Prevention of Corrosion. Pearson.
  10. Fontana M.G. Corrosion Engineering. McGraw-Hill.