ENDOMETRIOZ VA BEPUSHTLIKKA EGA BO‘LGAN AYOLLARNING PSIXOEMOTSIONAL HOLATIGA KLINIK VA LABORATORIA XUSUSIYATLARINING TA'SIRI

Rayimjanova K. F.


Annotatsiya

JSST nizomiga ko‘ra, sog‘liq - bu to‘liq jismoniy, ruhiy va ijtimoiy farovonlik holati bo‘lib, nafaqat kasallik yoki jismoniy nuqsonlarning yo‘qligi [1]. Shu munosabat bilan, bemorlarga ularning psixoemotsional holatini hisobga oladigan yordam ko‘rsatishga yondashuvlar ayniqsa muhimdir. Insonning hissiy sohasi turli xil his-tuyg‘ularni (his-tuyg‘ular, ta'sirlar, kayfiyat, stress, ehtiroslar) boshdan kechirish shakllaridan iborat [2]. Patologik holatlarda psixoemotsional fon muhim rol o‘ynaydi [3]. Psixoemotsional holatni tavsiflovchi xususiyatlardan biri bu xavfga hissiy munosabat bilan bog‘liq xavotirdir. Har bir insonning o‘ziga xos optimal yoki orzu qilingan xavotir darajasi mavjud - bu foydali xavotir deb ataladi. Xavotir shaxsiy xususiyat sifatida (shaxsiy xavotir) va holat sifatida - reaktiv xavotir o‘rtasida farqlanadi [4]. Reaktiv va shaxsiy xavotirdagi buzilishlar, shuningdek, depressiya bir qator ginekologik kasalliklarda kuzatiladi [3]. Endometrioz ayollarning 12–60% ga ta'sir qiladi [5]. Ba'zi ma'lumotlarga ko‘ra, endometriozli ayollarning 50% gacha bepushtlikdan aziyat chekadi [6]. Bepusht nikoh ko‘pchilik ayollar uchun psixologik va ijtimoiy noqulaylik tug‘diradi. Endometrioz klinik jihatdan bepushtlik [7], hayz ko‘rish va jinsiy aloqa paytida og‘riq va hayz ko‘rishning buzilishi [8, 9] sifatida namoyon bo‘ladi. Tekshiruv va davolash jarayonlarining murakkabligi, kayfiyat o‘zgarishi va hissiy buzilishlarni keltirib chiqaradigan gormonal terapiya zarurati bu bemorlarning psixoemotsional holatiga ta'sir qilishi mumkin [10, 11]. Endometrioz tufayli bepushtlik bilan og‘rigan ayollarning psixoemotsional holatini yoki endometriozdagi klinik va laboratoriya parametrlarining xavotir darajasi va depressiyaga ta'sirini o‘rganadigan adabiyotlarda deyarli hech qanday tadqiqotlar mavjud emas. Ushbu sohadagi tadqiqotlar endometrioz va bepushtlik bilan og‘rigan bemorlarni bepushtlikni yengishga tayyorlashni optimallashtirishga yordam beradi.


Adabiyotlar

  1. https://ru.wikipedia.org/wiki/Здоровье (дата обращения 15.02.2017).
  2. Хьелл Л., Зиглер Д. Теории личности. — СПб.: Питер, 2007. [Kh’ell L, Zigler D. Teorii lichnosti. Saint Petersburg: Piter; 2007. (In Russ.)]
  3. Клиническая психология / Под ред. Н.Д. Творогов. — М.: ПЕР СЭ, 2007. [Tvorogov ND, red. Klinicheskaya psikhologiya. Moscow: PER SE; 2007. (In Russ.)]
  4. Спилбергер Ч.Д., Ханин Ю.Л. Исследование тревожности // Диагностика эмоционально-нравственного развития / Под ред. И.Б. Дерманова. — СПб.: Питер, 2002. — С. 124–126. [Spilberger ChD, Khanin YuL. Issledovanie trevozhnosti. Diagnostika emotsional’no-nravstvennogo razvitiya / Ed by I.B. Dermanova. Saint Petersburg: Piter; 2002. P. 124-126. (In Russ.)]
  5. Гинекология от пубертата до постменопаузы: практическое руководство для врачей / Э.К. Айламазян, В.В. Потин, М.А. Тарасова и др. — М.: МЕДпресс, 2004. [Ailamazian EK, Potin VV, Tarasova MA, et al. Gynecology from puberty to postmenopause: a practical guide for physicians. Moscow: MEDpress-inform Publ.; 2004. (In Russ.)]
  6. Cheewadhanaraks S. Cumulative recurrence rates of endometriosis-associated pain after long-term intramuscular depot medroxyprogesterone acetate therapy. J Med Assoc Thai. 2013;96(2):140-3.
  7. Ярмолинская М.И., Денисова В.М. Значение эндометриоза в патогенезе бесплодия // Журнал акушерства и женских болезней. — 2013. — № 6. — С. 67–77. [Yarmolinskaya MI, Denisova VM. Importance of genital endometriosis in pathogenesis of infertility. Journal of Obstetrics and Women’s Diseases. 2013;(6):67-77. (In Russ.)]
  8. Айламазян Э.К., Толибова Г.Х., Траль Т.Г., и др. Особенности экспрессии рецепторов половых стероидных гормонов, провоспалительных маркеров и ингибитора циклинзависимой киназы p16ink4a в эндометрии при наружном генитальном эндометриозе // Журнал акушерства и женских болезней. — 2016. — Т. LXV. — № 3. — С. 4–11. [Aylamazyan EK, Tolibova GKh, Tral TG, et al. The features of the expression of sex steroids hormone receptors, pro-inflammatory markers and cyclin-dependent kinase inhibitor protein p16ink4a in endometrium at external genital endometriosis. Journal of Obstetrics and Women’s Diseases. 2016;LXV(3):4-11. (In Russ.)]. doi: 10.17816/JOWD6534-11.
  9. Дубоссарская З.М. Дифференциальная лечебная тактика при сочетанной доброкачественной патологии гениталий, сопровождающейся синдромом хронической тазовой боли // Здоровье женщины. — 2012. — № 6(72). — С. 132–136. [Dubossarskaya ZM. Differentsial’naya lechebnaya taktika pri sochetannoy dobrokachestvennoy patologii genitaliy, soprovozhdayushcheysya sindromom khronicheskoy tazovoy boli. Women’s Health. 2012;6(72):132-136. (In Russ.)]