SANOAT KORXONALARIDA SCADA TIZIMLARINI JORIY ETISHNING SAMARADORLIK KO‘RSATKICHLARI

Uvayzov S. K., Qazoqov J. R. & Mizomov M. S.


Annotatsiya

Ushbu maqolada sanoat korxonalarida SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition) tizimlarini joriy etishning texnik, iqtisodiy va operatsion samaradorlik ko‘rsatkichlari tahlil qilingan. Zamonaviy sanoat korxonalarida texnologik jarayonlarni real vaqt rejimida nazorat qilish, boshqarish va ma’lumotlarni yig‘ish ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Tadqiqot davomida SCADA tizimlarining ishlab chiqarish unumdorligi, energiya sarfi, uskunalar ishonchliligi, avariyalar soni va operatorlarning mehnat unumdorligiga ta’siri baholandi. Olingan natijalar SCADA tizimlarini joriy etish korxonalarda ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish, texnologik jarayonlarni optimallashtirish va raqamli boshqaruv tizimlarini rivojlantirish imkonini berishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari sanoat korxonalarida avtomatlashtirish darajasini oshirish va Industry 4.0 konsepsiyasini joriy etishda amaliy ahamiyatga ega.


Adabiyotlar

  1. Boyer S. A. SCADA: Supervisory Control and Data Acquisition. ISA Publications, 2010.
  2. Bailey D., Wright E. Practical SCADA for Industry. Elsevier, 2003.
  3. Gordon C. Clarke, Deon Reynders. Practical Modern SCADA Protocols. Elsevier, 2004.
  4. Stuart G. McCrady. Designing SCADA Application Software. Elsevier, 2013.
  5. Boyer S. SCADA and Industrial Control Systems Security. ISA, 2018.
  6. NIST. Guide to Industrial Control Systems (ICS) Security. Special Publication 800-82, 2023.
  7. IEC 61131-3. Programmable Controllers – Programming Languages. International Electrotechnical Commission.
  8. Kang M., Li X. Industrial Automation and SCADA Systems Performance Analysis // International Journal of Automation. 2021.
  9. Lee J., Bagheri B., Kao H. Industry 4.0 and Smart Manufacturing // Manufacturing Letters. 2020.
  10. Monostori L. Cyber-Physical Production Systems: Roots, Expectations and Future // Procedia CIRP. 2021.
  11. Kumar A., Sharma R. Smart Industrial Monitoring Using SCADA Systems // IEEE Access. 2022.
  12. Bolton W. Programmable Logic Controllers. Newnes, 2021.
  13. Popovic D., Bhatkar V. Distributed Computer Control Systems. CRC Press, 2019.
  14. Mahkamov T., Raximov A. Sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari. – Toshkent, 2022.
  15. Abdullayev B., Yuldashev N. Raqamli ishlab chiqarish va Industry 4.0 texnologiyalari. – Toshkent, 2023.