TEXNOLOGIK JARAYONLARNI BOSHQARISHDA PID-REGULYATORLARNING QO‘LLANILISHI VA OPTIMALLASHTIRISH USULLARI

Uvayzov S. K., Qazoqov J. R. & Mizomov M. S.


Annotatsiya

Sanoat korxonalarida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, energiya resurslaridan oqilona foydalanish va mahsulot sifatini yaxshilashning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Avtomatik boshqaruv tizimlarida PID-regulyatorlar o‘zining soddaligi, ishonchliligi va yuqori samaradorligi sababli eng ko‘p qo‘llaniladigan boshqaruv qurilmalaridan biridir. Ushbu maqolada texnologik jarayonlarni boshqarishda PID-regulyatorlarning ishlash prinsiplari, ularning afzalliklari hamda optimallashtirish usullari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida an’anaviy PID-regulyator va optimallashtirilgan PID-regulyatorlarning ishlash ko‘rsatkichlari solishtirilgan. Ziegler–Nichols sozlash usuli hamda zamonaviy optimallashtirish yondashuvlari asosida regulyator parametrlarini tanlash natijalari o‘rganilgan. Olingan natijalar PID-regulyator parametrlarini optimal sozlash tizimning o‘tish jarayonini qisqartirish, statik xatolikni kamaytirish va boshqaruv aniqligini oshirish imkonini berishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega.


Adabiyotlar

  1. Ogata K. Modern Control Engineering. – New Jersey: Prentice Hall, 2010.
  2. Dorf R.C., Bishop R.H. Modern Control Systems. – Pearson Education, 2017.
  3. Nise N.S. Control Systems Engineering. – Wiley, 2020.
  4. Seborg D.E., Edgar T.F., Mellichamp D.A. Process Dynamics and Control. – Wiley, 2017.
  5. Åström K.J., Hägglund T. PID Controllers: Theory, Design and Tuning. – ISA, 2006.
  6. Franklin G.F., Powell J.D., Emami-Naeini A. Feedback Control of Dynamic Systems. – Pearson, 2019.
  7. Ziegler J.G., Nichols N.B. Optimum Settings for Automatic Controllers // Transactions of ASME. – 1942. – Vol. 64. – P. 759–768.
  8. Visioli A. Practical PID Control. – Springer, 2006.
  9. Skogestad S. Simple Analytic Rules for Model Reduction and PID Controller Tuning // Journal of Process Control. – 2003. – Vol. 13. – No. 4.
  10. Bequette B.W. Process Control: Modeling, Design and Simulation. – Prentice Hall, 2003.
  11. Li Y., Ang K.H., Chong G.C.Y. PID Control System Analysis and Design // IEEE Control Systems Magazine. – 2016.
  12. Rivera D.E., Morari M., Skogestad S. Internal Model Control PID Controller Design // Industrial & Engineering Chemistry Process Design and Development. – 1986.