TEXNOLOGIK JARAYONLARNI BOSHQARISHDA PID-REGULYATORLARNING QO‘LLANILISHI VA OPTIMALLASHTIRISH USULLARI
Uvayzov S. K., Qazoqov J. R. & Mizomov M. S.
Annotatsiya
Sanoat korxonalarida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, energiya resurslaridan oqilona foydalanish va mahsulot sifatini yaxshilashning muhim omillaridan biri hisoblanadi. Avtomatik boshqaruv tizimlarida PID-regulyatorlar o‘zining soddaligi, ishonchliligi va yuqori samaradorligi sababli eng ko‘p qo‘llaniladigan boshqaruv qurilmalaridan biridir. Ushbu maqolada texnologik jarayonlarni boshqarishda PID-regulyatorlarning ishlash prinsiplari, ularning afzalliklari hamda optimallashtirish usullari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida an’anaviy PID-regulyator va optimallashtirilgan PID-regulyatorlarning ishlash ko‘rsatkichlari solishtirilgan. Ziegler–Nichols sozlash usuli hamda zamonaviy optimallashtirish yondashuvlari asosida regulyator parametrlarini tanlash natijalari o‘rganilgan. Olingan natijalar PID-regulyator parametrlarini optimal sozlash tizimning o‘tish jarayonini qisqartirish, statik xatolikni kamaytirish va boshqaruv aniqligini oshirish imkonini berishini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarini takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega.
Adabiyotlar
- Ogata K. Modern Control Engineering. – New Jersey: Prentice Hall, 2010.
- Dorf R.C., Bishop R.H. Modern Control Systems. – Pearson Education, 2017.
- Nise N.S. Control Systems Engineering. – Wiley, 2020.
- Seborg D.E., Edgar T.F., Mellichamp D.A. Process Dynamics and Control. – Wiley, 2017.
- Åström K.J., Hägglund T. PID Controllers: Theory, Design and Tuning. – ISA, 2006.
- Franklin G.F., Powell J.D., Emami-Naeini A. Feedback Control of Dynamic Systems. – Pearson, 2019.
- Ziegler J.G., Nichols N.B. Optimum Settings for Automatic Controllers // Transactions of ASME. – 1942. – Vol. 64. – P. 759–768.
- Visioli A. Practical PID Control. – Springer, 2006.
- Skogestad S. Simple Analytic Rules for Model Reduction and PID Controller Tuning // Journal of Process Control. – 2003. – Vol. 13. – No. 4.
- Bequette B.W. Process Control: Modeling, Design and Simulation. – Prentice Hall, 2003.
- Li Y., Ang K.H., Chong G.C.Y. PID Control System Analysis and Design // IEEE Control Systems Magazine. – 2016.
- Rivera D.E., Morari M., Skogestad S. Internal Model Control PID Controller Design // Industrial & Engineering Chemistry Process Design and Development. – 1986.