RAQAMLI TA’LIMDA SUN’IY INTELLEKTDAN FOYDALANISHNING AFZALLIKLARI, MUAMMOLARI VA RIVOJLANISH BOSQICHLARI
Obidova D. I.
Annotatsiya
Ushbu maqolada raqamli ta’lim jarayonida sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning afzalliklari, mavjud muammolari hamda rivojlanish bosqichlari ilmiy-uslubiy jihatdan tahlil qilingan. Bugungi kunda sun’iy intellekt ta’lim tizimining barcha bosqichlariga kirib kelmoqda va o‘quv jarayonini individuallashtirish, o‘quvchilarning bilim darajasini tahlil qilish, o‘qituvchilarga metodik yordam ko‘rsatish, baholash jarayonini avtomatlashtirish hamda ta’lim boshqaruvini takomillashtirish imkoniyatlarini yaratmoqda. Maqolada sun’iy intellekt asosidagi moslashuvchan ta’lim tizimlari, intellektual tutorlar, avtomatik baholash, learning analytics, chatbotlar, virtual yordamchilar va ta’lim ma’lumotlarini tahlil qilish mexanizmlarining pedagogik ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, sun’iy intellektdan foydalanishda yuzaga keladigan axloqiy, metodik, texnik, huquqiy va psixologik muammolar, xususan, ma’lumotlar maxfiyligi, algoritmik adolatsizlik, akademik halollik, o‘qituvchi roliga ta’sir, texnologiyaga haddan tashqari qaramlik va raqamli tengsizlik masalalari muhokama qilingan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, sun’iy intellekt ta’limda o‘qituvchini almashtiruvchi vosita emas, balki pedagogik jarayonni qo‘llab-quvvatlovchi, tahliliy qarorlar qabul qilishga yordam beruvchi va shaxsga yo‘naltirilgan ta’limni rivojlantiruvchi innovatsion texnologiya sifatida qaralishi lozim.
Adabiyotlar
- UNESCO. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.
- UNESCO. Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. Paris: UNESCO, 2021.
- OECD. Digital Education Outlook 2023: Towards an Effective Digital Education Ecosystem. Paris: OECD Publishing, 2023.
- World Bank. Educating for the Present and the Future: Using Artificial Intelligence to Address the Learning Crisis. World Bank Blogs, 2024.
- Holmes W., Bialik M., Fadel C. Artificial Intelligence in Education: Promises and Implications for Teaching and Learning. Boston: Center for Curriculum Redesign, 2019.
- Luckin R., Holmes W., Griffiths M., Forcier L.B. Intelligence Unleashed: An Argument for AI in Education. London: Pearson, 2016.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF–6079-son Farmoni. 2020-yil 5-oktabr.