PAST BOSIMLI SUV MUHITIDA MIKROGES QURILMALARINING TASNIFI VA ISHLASH PRINSIPLARI TAHLILI

Suvonov J. X.


Annotatsiya

Ushbu maqolada past bosimli va erkin oqimli suv manbalarida elektr energiyasi ishlab chiqarishga mo‘ljallangan mikro gidroelektr stansiyalari (mikroGES) qurilmalarining zamonaviy tasnifi, ularning energetik xususiyatlari hamda gidrodinamik ishlash prinsiplari atroflicha tahlil qilingan. O‘zbekiston Respublikasining irrigatsiya tarmoqlari, magistral va xo‘jaliklararo kanallari hamda tashlama gidrouzellaridagi oqim parametrlariga mos keluvchi turbina turlari o‘rganilgan. Bosimli hamda to‘g‘onsiz erkin oqimning kinetik energiyasidan foydalanuvchi gidrokinetik qurilmalarning qiyosiy ko‘rsatkichlari keltirilib, past tezlikli suv oqimlarida gidrodinamik samaradorlikni (FIK) oshiruvchi konfuzor-diffuzor qobiqlari va ko‘p qutbli past aylanmali generatorlarning ilmiy-texnik afzalliklari asoslab berilgan.


Adabiyotlar

  1. Khan, M. J., Bhuyan, G., Iqbal, M. T., & Guan, X. Hydrokinetic energy conversion systems and assessment of horizontal and vertical axis hydrokinetic turbines: A review // Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2009. — Vol. 13(8). — pp. 1665–1675.
  2. Pelz, P. F., Leise, P., & Meingast, M. Efficient, flexible, robust, and cost-effective: A review of Archimedes screw turbines for low-head hydropower // Renewable Energy, 2021. — Vol. 176. — pp. 785–802.
  3. Kumar, A., & Singal, S. K. Selection of best fit turbine for hydrokinetic energy conversion: A review // Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2015. — Vol. 50. — pp. 467–481.
  4. Ramos, H. M., Borga, A., & Simão, M. New design solutions for low-head energy exploitation // Water Resources Management, 2009. — Vol. 23(4). — pp. 691–708.
  5. Kirke, B. K. Developments in ducted and bare-flow tidal and river turbines // Energy Conversion and Management, 2011. — Vol. 52(2). — pp. 984–997.
  6. Berdiev U.T., Boboev A.A. Kichik va mikro gidroelektr stansiyalari: Darslik. — Toshkent: Fan va texnologiya, 2018. — 240 b.
  7. Abduaziz uulu Abdurauf, Suvonov J.X., Abduxalilov N.S. Yo‘nalishga kirish: Darslik. — Namangan: NamDTI, 2025. — 388 b.
  8. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 21-maydagi «Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish to‘g‘risida»gi O‘RQ-539-son Qonuni.
  9. Maika, N., Lin, W., Khatamifar, M. A Review of Gravitational Water Vortex Hydro Turbine Systems for Hydropower Generation // Energies, 2023. — Vol. 16(14). — Art. 5394.
  10. Handoko, R., Hadi, S., Danardono Dwi P.T., D., Prasetyo, A. The gravitational water vortex turbine: A review and application development // AIP Conference Proceedings, 2023. — Vol. 2674(1). — Art. 030018.
  11. Puertas-Frías, C. M., Willson, C. S., García-Salaberri, P. A. Design and economic analysis of a hydrokinetic turbine for household applications // Renewable Energy, 2022. — Vol. 199. — pp. 587–598.
  12. Haghighi, A. T., et al. Levelized Cost of Electricity Generation by Small Hydropower Projects under Clean Development Mechanism in India // Energies, 2022. — Vol. 15(4). — Art. 1473.
  13. Zulkarnain, I. A., Basar, M. F., Sopian, K. Techno-Economic Feasibility of Pico-Hydropower in Southeast Asia: An Analysis of LCOE and Carbon Emission Reduction // Journal of Renewable Energy and Smart Grid Technology, 2026. — Vol. 21(1). — pp. 48–60.
  14. Chihaia, R.-A., Vasile, I., Cîrciumaru, G., Nicolaie, S., Tudor, E., Dumitru, C. Improving the Energy Conversion Efficiency for Hydrokinetic Turbines Using MPPT Controller // Applied Sciences, 2020. — Vol. 10(21). — Art. 7560.
  15. Khan, J., Iqbal, T., Quaicoe, J. E. Evaluation of maximum power point tracking in hydrokinetic energy conversion systems // The Journal of Engineering (IET), 2015. DOI: 10.1049/joe.2015.0157.
  16. U.S. Bureau of Reclamation. Coanda-effect self-cleaning screens for irrigation canal debris and fish exclusion // Water Operation and Maintenance Bulletin, 2004. — Vol. 208.