NON MAHSULOTLARINI QOVOQ URUG‘I BILAN BOYITISH TEXNOLOGIYASI VA UNING SIFAT KO‘RSATKICHLARINI BAHOLASH

Hafizova D. Q. & Maxmudova D. X.


Annotatsiya

Aholining sog‘lom va muvozanatli ovqatlanishga bo‘lgan ehtiyojining ortib borishi oziq-ovqat sanoati oldiga yuqori biologik qiymatga ega bo‘lgan funksional mahsulotlarni yaratish vazifasini qo‘ymoqda. Non mahsulotlari kundalik ratsionda asosiy o‘rin tutganligi sababli ularning oziqaviy va biologik qiymatini oshirish zamonaviy oziq-ovqat texnologiyasining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. Shu nuqtai nazardan, o‘simlik manbalaridan olinadigan biologik faol komponentlarga boy xomashyolardan foydalanish alohida ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Qovoq urug‘i oqsil, to‘yinmagan yog‘ kislotalari, vitaminlar, mineral moddalar, antioksidantlar va boshqa biofaol birikmalarning boy manbai bo‘lib, undan non mahsulotlarini boyitishda foydalanish istiqbolli yo‘nalishlardan biri hisoblanadi. Mazkur tadqiqotning maqsadi non mahsulotlarini qovoq urug‘i asosidagi funksional xomashyolar bilan boyitish texnologiyasini takomillashtirish, qovoq urug‘i unining texnologik jarayonlarga ta’sirini o‘rganish hamda innovatsion yondashuvlar asosida tayyor mahsulotning sifat ko‘rsatkichlarini yaxshilashdan iborat. Tadqiqot doirasida qovoq urug‘i unining bug‘doy uniga turli nisbatlarda qo‘shilishi natijasida hosil bo‘ladigan xamirning reologik xususiyatlari, non mahsulotlarining fizik-kimyoviy, organoleptik va mikrobiologik ko‘rsatkichlari kompleks ravishda tahlil qilindi. Shuningdek, mahsulotlarning oziqaviy qiymati, antioksidant faolligi, mineral tarkibi va biologik samaradorligi baholandi. Tadqiqot natijalari qovoq urug‘i unidan foydalanish non mahsulotlarining oqsil miqdorini sezilarli darajada oshirishini, aminokislotalar tarkibini boyitishini hamda mahsulotning biologik qiymatini yaxshilashini ko‘rsatdi. Qovoq urug‘i tarkibidagi magniy, rux, temir, fosfor va boshqa muhim mineral moddalar tayyor mahsulotning mikroelementlar bilan boyishiga xizmat qildi. Bundan tashqari, qovoq urug‘i tarkibidagi tabiiy antioksidantlar non mahsulotlarining oksidlanishga chidamliligini oshirib, ularning saqlanish muddatini uzaytirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatishi aniqlandi. Olingan natijalar qovoq urug‘i unining ma’lum miqdorlarda qo‘llanilishi nonning hajmi, g‘ovakligi, namligi va teksturaviy ko‘rsatkichlariga sezilarli salbiy ta’sir ko‘rsatmasligini, aksincha mahsulotning iste’mol xususiyatlarini yaxshilash imkonini berishini tasdiqladi. Tadqiqot natijalari qovoq urug‘i asosidagi funksional xomashyolardan foydalanish orqali yuqori oziqaviy va biologik qiymatga ega bo‘lgan yangi non mahsulotlarini yaratish mumkinligini ko‘rsatdi. Ushbu texnologiya sog‘lom ovqatlanish konsepsiyasiga mos keluvchi mahsulotlar assortimentini kengaytirish, aholining oqsil va mikroelementlarga bo‘lgan ehtiyojini qondirish hamda oziq-ovqat sanoatida innovatsion yechimlarni joriy etishga xizmat qiladi. Olingan ilmiy natijalar non mahsulotlari ishlab chiqarish korxonalarida qovoq urug‘i xomashyosidan samarali foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqish uchun nazariy va uslubiy asos bo‘lib xizmat qiladi.


Adabiyotlar

  1. Yusupova D.A., Abdullaeva M.K. O‘simlik urug‘larining oziqaviy qiymati va ulardan foydalanish imkoniyatlari. // O‘zMUIlmiyaxboroti. – 2021. – №3. – B. 65–70.
  2. Non, makaron va qandolat mahsulotlari ekspertizasi: G.Z.Djaxangirova, D.X. Maxmudova, M.A. Gafforxonova-Tashkent: Ozbekiston xalqaro islom akademiyasi, 2020.-324
  3. Atuonwu A.C., Akobundu E.N.T. Nutritional and Sensory Quality of Cookies Supplemented with DefattedPumpkin (Cucurbitapepo) SeedFlour. Pakistan Journal of Nutrition, 2010. pjnonline.org
  4. И. В. Долматова va П. К. Гарькина Перспективы создания функциональных хлебобулочных изделий за счет овощного сырья, Инновационная техника и технология, март - 2025., 5-9 стр.
  5. Пучкова Л. И., Поландова Р. Д., Матвеева И. В.Технология хлеба. — Санкт-Петербург: ГИОРД, 2005 (2-е изд.), 559 с. — ISBN 5-98879-006-2
  6. Джахангирова Г.З., Махмудова Д.Х., Усмонходжаева Ф.Х. Применение нетрадиционного сырья в технологии мучных кондитерских изделий «Universum: технические науки» № 7 (64). Москва, июль, 2019.
  7. Pumpkin-based cookies formulated from optimized pumpkin flour blends: Nutritional and antidiabetic potentials. Food and Humanity, 2024. sciencedirect.com
  8. ShukurovaZ.R. Foydaliurug‘lar: tarkibivatibbiyxususiyatlari. – Toshkent: Fanvatexnologiya, 2020. – 112 b.
  9. Małgorzata Wronkowska, Henryk Zieliński, Beata Szmatowicz, Anita Ostaszyk, Grzegorz Lamparski, Anna Majkowska. Effect of roasted buckwheat flour and hull enrichment on the sensory qualities, acceptance and safety of innovative mixed rye/wheat and wheat bakery products. Journal of Food Processing and Preservation -2019. Vol-43, e14025, DOI: 10.1111/jfpp.14025