FUNKSIONAL PARDOZLANGAN MATOLAR XUSUSIYATLARINI BAHOLASH USLUBLARINING METROLOGIK JIHATDAN ASOSLANISHI
Turayev A. X.
Annotatsiya
Maqolada funksional pardozlangan to‘qimachilik matolarining (gidrofob, antibakterial, yonishga chidamli) xususiyatlarini sinash uslublarining takrorlanuvchanligi va qayta ishlab chiqariluvchanligi tahlil qilingan. Tadqiqot davomida to‘rtta asosiy uslub bo‘yicha (sprey-test, kontakt burchagi, antibakterial faollik, uzilish kuchi) bir laboratoriya ichida va uch laboratoriya orasida takroriy o‘lchashlar o‘tkazildi. Eng yuqori tarqoqlik sub’ektiv baholanuvchi sprey-testda (qayta ishlab chiqariluvchanlik bo‘yicha variatsiya koeffitsienti 15–18 %) kuzatildi, instrumental uslublar esa ancha barqaror bo‘ldi (4–7 %). Operatorlarni o‘qitish, yagona etalon tasvirlardan foydalanish, sinov sharoitini nazorat qilish va asboblarni kalibrlash qayta ishlab chiqariluvchanlikni sprey-test uchun taxminan 1,5 barobar yaxshiladi. Sinov sharoiti, namunalarni tayyorlash va natijalarni qayta ishlash bo‘yicha metrologik talablar shakllantirildi hamda laboratoriyalararo taqqoslashga asoslangan sifat nazorati sxemasi taklif etildi. Keltirilgan raqamlar namuna sifatida berilgan.
Adabiyotlar
- ISO 4920:2012. Textile fabrics — Determination of resistance to surface wetting (spray test).
- ISO 6330:2021. Textiles — Domestic washing and drying procedures for textile testing.
- ISO 13934-1:2013. Textiles — Tensile properties of fabrics — Determination of maximum force and elongation at maximum force using the strip method.
- ISO 20743:2021. Textiles — Determination of antibacterial activity of textile products.
- ISO 15025:2016. Protective clothing — Protection against heat and flame — Method of test for limited flame spread.
- ISO 5725 (seriyasi). Accuracy (trueness and precision) of measurement methods and results.
- ISO/IEC 17043:2023. Conformity assessment — General requirements for the competence of proficiency testing providers.
- ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories.
- JCGM 100:2008 (GUM). Evaluation of measurement data — Guide to the expression of uncertainty in measurement.
- ILAC-G8:2019. Guidelines on decision rules and statements of conformity.
- AATCC Test Method 100. Assessment of antibacterial finishes on textile materials.