MUVOFIQLIKNI BAHOLASH TIZIMINING ZAMONAVIY IQTISODIYOTDAGI OʻRNI VA AHAMIYATI

Raxmonov F. A.


Annotatsiya

Maqolada muvofiqlikni baholash tizimining mazmuni, uning mahsulot sifati va xavfsizligini ta’minlashdagi roli hamda milliy va xalqaro savdodagi ahamiyati tahlil qilingan. ISO/IEC 17000 seriyasidagi standartlar, ILAC statistikasi va Oʻzbekiston Respublikasining 2019–2026-yillardagi me’yoriy-huquqiy hujjatlari asosida akkreditatsiya, sertifikatlashtirish va sinov laboratoriyalari faoliyatining iqtisodiy rivojlanishga ta’sir mexanizmlari yoritilgan. Natijalar muvofiqlikni baholash tizimi ishonch infratuzilmasi sifatida tranzaksiya xarajatlarini kamaytirishi, eksport salohiyatini oshirishi va Jahon savdo tashkiloti (JST) talablariga integratsiyani tezlashtirishini koʻrsatdi. Tizimni takomillashtirish boʻyicha amaliy takliflar ishlab chiqildi.


Adabiyotlar

  1. Raxmonov F.A. Muvofiqlikni baholash asoslari: oʻquv qoʻllanma. – Jizzax, 2024. – 115 b.
  2. Badalov N.J., Raxmonov F.A., Najmiddinova Y.J. Sertifikatlashtirish asoslari va sifat menejmenti: oʻquv qoʻllanma. – Jizzax, 2022. – 283 b.
  3. Абдувалиев А.А., Алимов М.М., Латипов В.Б. Стандартизация: энциклопедический словарь-справочник. – Ташкент, 2006. – 271 с.
  4. Димов Ю.В. Метрология, стандартизация и сертификация: учебник. – СПб.: Питер, 2013. – 496 с.
  5. ISO/IEC 17000:2020. Conformity assessment — Vocabulary and general principles. – Geneva: ISO, 2020.
  6. WTO. Agreement on Technical Barriers to Trade. – Geneva: WTO, 1995.
  7. Uzbekistan Reaffirms Commitment to Complete WTO Accession in 2026 (13th Working Party meeting, 27–28 July 2026) // ABS News Service, 01.08.2026. – URL: https://worldtradescanner.com
  8. Uzbekistan aims for full WTO membership by year-end // Kun.uz, 06.05.2026. – URL: https://kun.uz/en/news/2026/05/06/uzbekistan-aims-for-full-wto-membership-by-year-end
  9. ILAC. Facts & Figures. – URL: https://ilac.org/about-ilac/facts-and-figures/
  10. ILAC. ILAC’s Role. – URL: https://ilac.org/about-ilac/role/
  11. ILAC. Signatories to the ILAC Mutual Recognition Arrangement (updated 8 May 2024).
  12. ILAC. O’ZAKK: Uzbek economy on the way to global markets. – URL: https://ilac.org/latest_ilac_news/ozakk-uzbek-economy-on-the-way-to-global-markets/
  13. Oʻzbekiston Respublikasining “Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya qilish toʻgʻrisida”gi Qonuni (Qonunchilik palatasi 07.07.2022, Senat 27.12.2022). – URL: https://lex.uz/acts/-6392305
  14. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 24-apreldagi 349-son qarori (Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom) va 2025-yil 22-iyuldagi 456-son qarori. – URL: https://lex.uz/uz/docs/-7642526
  15. Muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiyadan oʻtkazish tartibi belgilandi (Vazirlar Mahkamasi qarori, 349-son, 30.06.2026) // Yuz.uz. – URL: https://yuz.uz/uz/news/muvofiqlikni-baholash-organlarini-akkreditatsiyadan-otkazish-tartibi-belgilandi
  16. Uzbekistan’s Accession to the WTO: A New Stage of Economic Reforms and Integration into the Global Market // gov.uz, 19.03.2026. – URL: https://gov.uz/en/investmiit/news/view/148792
  17. Progress of Uzbekistan’s accession to the World Trade Organization reviewed // president.uz, 06.05.2026. – URL: https://president.uz/en/lists/view/9183
  18. ISO/IEC 17025:2017. General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. – Geneva: ISO, 2017.
  19. ISO/IEC 17065:2012. Conformity assessment — Requirements for bodies certifying products, processes and services. – Geneva: ISO, 2012.
  20. ISO/IEC 17021-1:2015. Conformity assessment — Requirements for bodies providing audit and certification of management systems. – Geneva: ISO, 2015.
  21. ISO/IEC 17011:2017. Conformity assessment — Requirements for accreditation bodies accrediting conformity assessment bodies. – Geneva: ISO, 2017.
  22. ISO/IEC 17020:2012. Conformity assessment — Requirements for the operation of various types of bodies performing inspection. – Geneva: ISO, 2012.
  23. ISO/IEC 17024:2012. Conformity assessment — General requirements for bodies operating certification of persons. – Geneva: ISO, 2012.
  24. Uzbekistan’s WTO accession: reforms and legal alignment (68 legal acts brought into compliance in 2025) // Yuz.uz, 2026. – URL: https://yuz.uz/index.php/en/news/news-VFPeQJ