SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARIDAN INTERYER DIZAYN TA’LIMIDA FOYDALANIŞ IMKONIYATLARI

Habibova M. H.


Annotatsiya

Mazkur maqolada sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarini interyer dizayn ta’limiga integratsiya qiliş imkoniyatlari, didaktik afzalliklari va yuzaga keladigan muammolar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Generativ SI, matndan tasvir yaratiş tizimlari, kompyuter körişi, parametrik loyihalaş va tabiiy tilni qayta işlaş texnologiyalarining Öquv topşiriqlaridagi Örni yoritiladi. Tadqiqotda ilmiy adabiyotlarni tahlil qiliş, qiyosiy tahlil, funksional tasniflaş va pedagogik modellaştiriş usullaridan foydalanildi. Natijalar SI vositalari konsepsiya işlab çiqiş, makon kompozitsiyasini izlaş, rang va materiallarni tanlaş, 2D/3D vizualizatsiya, loyiha variantlarini taqqoslaş hamda individual fikr-mulohaza berişda yordamçi bölişi mumkinligini körsatadi. Şu bilan birga, mualliflik huquqi, ma’lumotlar maxfiyligi, algoritmik xatolik, stereotiplar, akademik halollik va texnologiyaga ortiqça qaramlik xavflari mavjud. Maqolada inson markazli, tanqidiy va mas’uliyatli foydalanişga asoslangan Öquv modeli taklif etiladi.


Adabiyotlar

  1. Miao, F., & Holmes, W. (2023). Guidance for Generative AI in Education and Research. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000386693
  2. Miao, F., Shiohira, K., & Lao, N. (2024). AI Competency Framework for Students. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000391105
  3. Jang, S., Roh, H., & Lee, G. (2025). Generative AI in architectural design: Application, data, and evaluation methods. Automation in Construction. https://doi.org/10.1016/j.autcon.2025.106174
  4. Alamasi, R., & Asfour, O. S. (2026). Applications of Generative AI in Architectural Design Education: A Systematic Review and Future Insights. Digital, 6(1), 6. https://doi.org/10.3390/digital6010006
  5. Park, J. (2026). Artificial Intelligence in Design Education: A Systematic Review and CIDA-Aligned Framework for Interior Architecture and Design. ARCC Journal. https://doi.org/10.17831/enqarcc.v23i1.1329
  6. UNESCO. (2021). Recommendation on the Ethics of Artificial Intelligence. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000381137
  7. International Organization for Standardization. (2019). ISO 9241-210:2019 Ergonomics of human-system interaction – Part 210: Human-centred design for interactive systems. ISO.
  8. Cross, N. (2011). Design Thinking: Understanding How Designers Think and Work. Berg.
  9. Lawson, B. (2006). How Designers Think: The Design Process Demystified (4th ed.). Architectural Press.
  10. Pallasmaa, J. (2012). The Eyes of the Skin: Architecture and the Senses (3rd ed.). Wiley.
  11. Schön, D. A. (1983). The Reflective Practitioner: How Professionals Think in Action. Basic Books.
  12. Norman, D. A. (2013). The Design of Everyday Things: Revised and Expanded Edition. Basic Books.