2,4-DIOKSOGEKSAN KISLOTA ETIL EFIRI AROILGIDRAZONI TUZILISH
Jumayeva . .
Annotatsiya
Ushbu tadqiqotda ketoaldegid va ketoefir tipidagi 1,3-dikarbonil birikmalar yordamida astilgid-razon hosilalarining prototrop, halqa-zanjir va halqa-halqa tautomer muvozanatini o‘rganish maqsadida yangi sintez usullari ishlab chiqilgan. Reaksiya dialkiloksalatlar va mos metilketonlar ta’siri ostida 2,4-dioksokarbon kislotalarning etil efirlarini hosil etishga yo‘naltirilgan bo‘lib, olingan mahsulotlarning tuzilishi YaMR-¹H va IQ spektroskopik metodlar yordamida aniqlangan. Spektroskopiya natijalari ta’kidlaganicha, mahsulotlar murakkab efir fragmentidagi etil, vinil va gidroksil guruhlarining o‘zaro bog‘lanishi orqali ichki molekulyar vodorod bog‘ hosil qilishini ko‘rsatadi. Shuningdek, sintez jarayonida kondensatsiya reaksiyasining regioyonalishi, ya’ni qaysi karbonil guruhi ishtirok etishi diqqat bilan tahlil qilingan va bu jihatga uchlamchi-butil radikalining effektiv hajmi sabab bo‘lganligi aniqlangan. Kristallografik tahlil natijalari, xususan, H₂L1 va H₂L2 ligandlarining monokristall tuzilishi, molekula fragmentlarining bog‘ uzunliklari va burchak qiymatlari asosida, gidrazon va yengidrazin tautomer shakllarning mavjudligi hamda ularning o‘zaro aloqalari ishonch bilan tasdiqlangan. Spektr analizlari qattiq va eritma holatidagi mahsulotlar orasida halqali 5-gidroksi-2-pirazolin tautomer shaklning ustuvor ekanligini korsatib, qutbli erituvchilarda bu shaklning barqarorligini dalilladi.
Adabiyotlar
- Турсунов М.А., Авезов К.Г., Умаров Б.Б., Cевинчов Н.Г., Абдурахмонов С.Ф., Парпиев Н.А. Строение и таутомерия в ряду ацилгидра-зонов бензоилуксусного альдегида // Материалы Республиканской научно–практической конференции: «Современное состояние и перспективы разития коллоидной химии и нанохимии в Узбекистане» (к 100–летию со дня рождения академика К.С. Ахмедова) Ташкент. 24-25 ноября 2014. С. 99-101.
- Турсунов М.А., Авезов К.Г., Умаров Б.Б., Cевинчов Н.Г., Cулаймонова З.A., Парпиев Н.А. Таутомерия в ряду бензоилгидразонов жирноароматических кетоальдегидов // Материалы Республиканской научно–практической конференции: «Современное состояние и перспективы разития коллоидной химии и нанохимии в Узбекистане» (к 100–летию со дня рождения академика К.С. Ахмедова) Ташкент. 24-25 ноября 2014. С. 130-131.
- Турсунов М.А., Умаров Б.Б., Авезов К.Г., Севинчова Д.Н., Парпиев Н.А. Синтез и строение ацил- и ароилгидразонов бензоилуксусного альдегида // Материалы конференции молодых ученых «Актуальных проблемы химии природных соединений», посвященной памяти акад. С.Ю.Юнусова. Ташкент. 12 марта 2015.- С. 207.
- Умаров Б.Б., Турсунов М.А., Анварова З.А. Спектры ПМР и РСА продукта конденсации ароилгидразонов 3-оксо-3-фенилпропионового альдегида // «Ўзбекистонда аналитик кимёнинг ривожланиш истиқболлари» Республика илмий-амалий анжумани. 11 май 2018 йил.- Тошкент.- УзМУ.- 105-107 бетлар.
- Турсунов М.А., Авезов К.Г., Худоёрова Э.А., Умаров Б.Б. Комплексы никеля(II) и цинка (II) с ацилгидразонами b-кетоальдегидов. Актуальные проблемы химической технологии. Материалы Респ. Научно-практической конференции. Бухара. 8-9 апреля. 2014. С. 34-36
- Турсунов М.А., Умаров Б.Б., Эргашов М.Я., Кароматов С.А. Формилпинаколин ва бензоилсирка альдегид ароилгидразонлари асосидаги мис(II) комп-лекс бирикмаларининг тузилишини ИҚ- ва ЭПР спектроскопияси орқали ўрганиш. НамДУ Илмий ахборотномаси. -2019. -№1.- Б. 36-42.
- Турсунов М.А., Умаров Б.Б., Эргашов М.Я., Кароматов С.А. Формилпинаколин ва бензоилсирка альдегид ароилгидразонлари асосидаги мис(II) комп-лекс бирикмаларининг тузилишини ИҚ- ва ЭПР спектроскопияси орқали ўрганиш. НамДУ Илмий ахборотномаси. -2019. -№1.- Б. 36-42.