PAXTA TOZALASH KORXONALARIDA CHANG EMISSIYASI VA UNING EKOLOGIK-SANITARIYA TA’SIRINI BAHOLASH.
Botirjon A. ., Sabohat E. ., Ahror T. . & Jasur S. .
Annotatsiya
Maqolada O‘zbekistonning Namangan viloyatidagi paxta tozalash korxonalarida yuzaga kelayotgan chang emissiyasining ekologik va sanitariya-gigiyenik ta’siri tizimli tahlil qilingan. Tadqiqot davomida PM2.5 va PM10 zarrachalarining havo tarkibidagi kontsentratsiyasi Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkiloti (JSST) tomonidan belgilangan ekologik me’yorlar bilan solishtirildi. Olingan natijalar paxta tozalash jarayonida hosil bo‘ladigan chang ifloslanishining xalqaro standartlardan 12–13 barobar yuqori ekanini ko‘rsatdi. Xalqaro tajribalar (Hindiston, Xitoy, AQSH) bilan qiyosiy tahlillar o‘tkazilib, zamonaviy filtratsiya texnologiyalari yordamida ifloslanish darajasini sezilarli darajada kamaytirish mumkinligi asoslangan. Maqola yakunida sanoat gigiyenasini oshirish, zamonaviy monitoring tizimlarini joriy etish hamda xalqaro standartlarga moslashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
Adabiyotlar
- Ekologiya va Iqlim Vazirligi. (2022). Paxta tozalash korxonalarida atmosferaga chiqayotgan chang tarkibini baholash bo‘yicha yakuniy hisobot. Toshkent, O‘zbekiston.
- Zhang, X., Liu, H., & Yang, C. (2017). Toxic components in airborne dust from cotton processing plants in China. Journal of Environmental Sciences, 59, 180–187.
- World Health Organization (WHO). (2021). Global Air Quality Guidelines: Particulate matter (PM2.5 and PM10). Geneva: WHO Press.
- Khamidov, M. (2021). Paxta sanoati korxonalarida ishchi hudud havosining chang bilan ifloslanishi va sog‘liqka ta’siri. Ekologik Texnologiyalar Jurnali, 5(2), 53–61.
- Khokhar, S., Kumar, A., & Singh, R. (2016). Particulate matter emissions from cotton ginning units in India. Environmental Monitoring and Assessment, 188(7), 399.
- Liu, Z., & Wang, H. (2019). Heavy metal contamination in recycled cotton waste from dust-laden environments. Chinese Journal of Environmental Engineering, 13(4), 1449–1456.
- Toshpo‘latov, Sh., & Mamatqulov, A. (2020). Paxta tozalash korxonalarida havoning chang bilan ifloslanishini baholash. O‘zbekiston Standartlar Instituti Ilmiy Jurnali, 3(1), 45–51.
- Zhang, M., & Zhou, Q. (2019). Energy load increase due to clogging in industrial air filtration systems. Journal of Cleaner Energy Technologies, 7(3), 118–124.
- World Bank. (2022). Textile Competitiveness in Central Asia: Opportunities and Barriers. Washington D.C.
- Khokhar, S., Kumar, A., & Singh, R. (2016). Particulate matter emissions from cotton ginning units in India. Environmental Monitoring and Assessment, 188(7), 399.
- Zhang, X., Liu, H., & Yang, C. (2017). Toxic components in airborne dust from cotton processing plants in China. Journal of Environmental Sciences, 59, 180–187.
- EPA (Environmental Protection Agency). (2019). Particulate matter pollution in industrial facilities. Washington, D.C.
- Monteiro, A., Silva, R., & Almeida, P. (2020). Cotton dust exposure and respiratory symptoms among textile workers in Brazil. Environmental Health Perspectives, 128(2), 026004.
- Liu, Z., & Wang, H. (2019). Heavy metal contamination in recycled cotton waste from dust-laden environments. Chinese Journal of Environmental Engineering, 13(4), 1449–1456.
- Sharma, R., & Verma, P. (2020). Impact of industrial dust on photosynthesis and crop yield in India. Journal of Environmental Biology, 41(3), 467–474.
- Yelizarov, I. V. (2015). Dust emission during cotton pressing stages. Technologies in Textile Industry, 3, 91–97.