O‘ZBEK TILI SO‘ZLARINI QOIDAGA ASOSLANGAN USULDA LEMMALASHNING ALGORITM VA MODELINI ISHLAB CHIQISH
Sharipov M. S. & Sobirov O. O.
Annotatsiya
Tabiiy tilni qayta ishlash (ing. Natural Language Processing - NLP) so‘nggi yillarda sezilarli yutuqlarga erishmoqda, inson tilini yaxshiroq tushunish va qayta ishlash uchun turli xil algoritm va modellar ishlab chiqilmoqda. Tabiiy tilni qayta ishlashda dastlabki ishlov berishning asosiy vazifalaridan biri lemmalash bo‘lib, so‘zlarni asosiy yoki lug‘at shakliga qisqartirishni o‘z ichiga oladi. Ushbu maqolada biz oʻzbek tilidagi soʻzlarni qoidaga asoslangan yondashuv yordamida lemmalash uchun maxsus moslashtirilgan algoritm va modelni ishlab chiqishni koʻrib chiqamiz. Lemmalash, ayniqsa, oʻzbek tili kabi boy morfologik tuzilishga ega boʻlgan tillar uchun muhim boʻlib, bu jarayonda soʻzlar turli fleksiya va oʻzgarishlarga uchraydi
Adabiyotlar
- M. Sharipov, D. Samandarova, and O. Sobirov, “O‘zbek tili matnlarini morfologik tahlil qilish uchun lingvistik manba yaratish va lemmalash,” in “KOMPYUTER LINGVISTIKASI: MUAMMOLAR, YECHIM, ISTIQBOLLAR” Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya, Toshkent: http://compling.navoiy-uni.uz, 2024, pp. 55–59.
- B. Elov, S. Khamroeva, and Z. Khusainova, “OʻZBEK TILIDAGI TURLI TUZILISHLI SOʻZLARNI LEMMALASH USULLARI,” pp. 13–19, Jan. 2023.
- M. Nakipoglu and A. Untak, “A complete verb lexicon of Turkish based on morphemic analysis,” pp. 221–280, Jan. 2008.
- S. A. Mohamed and M. A. Mohamed, “Lexicon and Rule-based Word Lemmatization Approach for the Somali Language,” 2023.
- M. Sharipov and O. Sobirov, “Development of a Rule-Based Lemmatization Algorithm Through Finite State Machine for Uzbek Language,” in CEUR Workshop Proceedings, V. J. and K. B., Eds., CEUR-WS, 2022, pp. 154 – 159. [Online]. Available: https://www.scopus.com/inward/record.uri?eid=2-s2.0-85146112590&partnerID=40&md5=e1080c39d101c0e351cfed1a8228d391