QOVUSHQOQ-ELASTIK MATERIALLARDAN TASHKIL TOPGAN KO‘P QATLAMLI SFERIK JISMNING ERKIN TEBRANISHLARI
Jalolov F. B.
Annotatsiya
Mazkur maqolada ko‘p qatlamli qovushqoq-elastik sferik qobiqning erkin chiziqli tebranishlarini tadqiq etishga bag‘ishlangan nazariy model ishlab chiqilgan. Har bir qatlamning dinamik holati kompleks koeffitsiyentlarga ega bo‘lgan Lame tipidagi differensial tenglamalar orqali ifodalanib, bu tenglamalar materiallarning qovushqoq-elastik xususiyatlarini hisobga olish imkonini beradi. Qatlamlararo chegaralarda konstruksiyaning to‘liq birikkanligi faraz qilinib, natijada ko‘chish komponentlari hamda normal va tangensial kontakt kuchlanishlarining uzluksizligi shartlari qo‘yiladi. Erkin tebranishlar masalasini yechish jarayonida Grin–Lamb almashtirilishidan foydalanilib, sferik koordinatalar sistemasida to‘lqin tenglamasi keltirib chiqariladi. Ushbu tenglamaning umumiy yechimi Bessel va Neyman tipidagi maxsus funksiyalar yordamida analitik shaklda ifodalanadi. Natijada tebranish chastotalarini aniqlovchi xususiy tenglama yopiq ko‘rinishda olinadi hamda uning kompleks ildizlari Myuller sonli usuli asosida hisoblanadi. Materiallarning reologik xatti-harakatini adekvat tavsiflash maqsadida uch parametrli kuchsiz Rjanitsen–Koltunov yadrosiga asoslangan integral model qo‘llaniladi. O‘tkazilgan sonli hisoblashlar natijalari shuni ko‘rsatadiki, qovushqoq-elastik materiallarning cheklangan to‘plamidan shakllantirilgan ko‘p qatlamli sferik qobiqlar bir qatlamli konstruksiyalarga nisbatan erkin tebranishlarni samaraliroq so‘ndirish xususiyatiga ega bo‘lib, tebranish amplitudalarining sezilarli darajada kamayishini ta’minlaydi.
Adabiyotlar
- Горшков А.Г. Нестационарное взаимодействие пластин и оболочек со сплошными средами// Изв. РАН. МТТ. – 1981. - №4. -С. 177 – 189.
- Авлиякулов Н.Н., Сафаров И.И. Современные задачи статики и динамики подземных трубопроводов.-Ташкент, 2007.-306 с.
- Бозоров М.Б., Сафаров И.И., Шокин Ю.И. Численное моделирование колебаний диссипативно однородных и неоднородных механических систем. СО РАН, Новосибирск, 1966.- 188с.
- Safarov I.I. Колебания и волны в диссипативно - неоднородных средах и конструкциях. Tashkent, Fan, 1992 .- 250s.
- Safarov I.I., Kayumov S.S Распространение и дифракция волн в диссипативно – неоднородных цилиндрических деформируемых механических системах. Tashkent: FAN, 2002.- 214s